วิทยาศาสตร์

เลขควอนตัมและออร์บิทัลอะตอม

เลขควอนตัมทั้งสี่ n, ℓ, mℓ และ ms ใช้อธิบายสถานะอิเล็กตรอนที่เป็นไปได้ในอะตอม ไม่ใช่พิกัดของเส้นทางโคจรแบบดาวเคราะห์ แต่เกิดจากแบบจำลองกลศาสตร์ควอนตัม

หลักการและกลไก

n เป็นจำนวนเต็มบวก ส่วน ℓ มีค่า 0 ถึง n − 1 และ mℓ มีค่าเป็นจำนวนเต็มตั้งแต่ −ℓ ถึง +ℓ สำหรับอิเล็กตรอนค่าเลขควอนตัมสปิน ms เป็น +1/2 หรือ −1/2

ตัวอย่างการคำนวณ

ออร์บิทัล 3p มี n = 3 และ ℓ = 1 ดังนั้น mℓ เป็น −1, 0 หรือ +1 จึงมีออร์บิทัล p สามอัน แต่ละอันบรรจุอิเล็กตรอนสปินตรงข้ามได้สองตัว ทำให้ 3p มีอิเล็กตรอนได้สูงสุดหกตัว

การแปลผล

จำนวนออร์บิทัลในระดับย่อยเท่ากับ 2ℓ + 1 และจำนวนอิเล็กตรอนสูงสุดของระดับหลัก n ในแบบจำลองพื้นฐานเท่ากับ 2n² เมื่อ n = 3 จึงได้ 18 ตัว แม้ลำดับพลังงานจริงอาจสลับข้ามระดับหลัก

ความสัมพันธ์สำคัญn = 3, ℓ = 1, mℓ ∈ {−1, 0, +1}, ms = ±1/2

ตารางเปรียบเทียบ

ตารางเปรียบเทียบ
ปริมาณค่าหรือสัญลักษณ์หมายเหตุ
n3n ≥ 1
ℓ10 ≤ ℓ < n
mℓ−1, 0, +1−ℓ ≤ mℓ ≤ ℓ

การประยุกต์เพิ่มเติม

ตรวจความถูกต้องได้จากช่วงค่าที่อนุญาต ตัวอย่าง n = 2 และ ℓ = 2 ใช้ไม่ได้เพราะ ℓ ต้องน้อยกว่า n สำหรับระดับย่อย d จะมี ℓ = 2 และ mℓ ได้ห้าค่า

สำหรับระดับย่อย d จะมี ℓ = 2 จึงมีค่า mℓ ห้าค่า ได้แก่ −2, −1, 0, +1, +2 มีออร์บิทัลห้าอันและรับอิเล็กตรอนสูงสุดสิบตัว ส่วน f มี ℓ = 3 และออร์บิทัลเจ็ดอันรับได้สิบสี่ตัว

ค่า mℓ ไม่ได้ระบุจุดที่อิเล็กตรอนอยู่แน่นอน แต่เป็นคุณสมบัติของสถานะควอนตัม หากมีสนามแม่เหล็กภายนอก สถานะที่เดิมมีพลังงานเท่ากันอาจแยกระดับพลังงานออกจากกันได้

ข้อจำกัดและความเข้าใจผิด

ออร์บิทัลอธิบายการกระจายความน่าจะเป็น ไม่ใช่ตำแหน่งคงที่ของอิเล็กตรอน สปินก็ไม่ใช่การหมุนของลูกบอลอย่างง่าย ปฏิสัมพันธ์ระหว่างอิเล็กตรอนส่งผลต่อพลังงานในอะตอมหลายอิเล็กตรอน

แบบฝึกหัด

ชุด n = 3, ℓ = 2, mℓ = −2, ms = +1/2 เป็นชุดที่อนุญาตหรือไม่

เฉลย: อนุญาต เพราะ ℓ < n, mℓ อยู่ในช่วง −2 ถึง +2 และ ms เป็นค่าใดค่าหนึ่งที่ใช้ได้

ประเด็นสำคัญ: จำนวนออร์บิทัลในระดับย่อยเท่ากับ 2ℓ + 1 และจำนวนอิเล็กตรอนสูงสุดของระดับหลัก n ในแบบจำลองพื้นฐานเท่ากับ 2n² เมื่อ n = 3 จึงได้ 18 ตัว แม้ลำดับพลังงานจริงอาจสลับข้ามระดับหลัก