Cơ chế và nguyên tắc
n là số nguyên dương; ℓ nhận giá trị từ 0 đến n − 1; mℓ chạy từ −ℓ đến +ℓ theo bước nguyên. Với electron, số lượng tử spin ms chỉ nhận +1/2 hoặc −1/2.
Ví dụ tính toán
Đối với phân lớp 3p, ta có n = 3, ℓ = 1 nên mℓ = −1, 0, +1. Có ba orbital p và mỗi orbital tối đa hai electron spin đối nhau. Do đó phân lớp 3p chứa tối đa sáu electron.
Đọc và giải thích kết quả
Số orbital của phân lớp là 2ℓ + 1. Giới hạn electron toàn lớp chính trong mô hình cơ bản là 2n²: lớp n = 3 có tối đa 18 electron, mặc dù trật tự mức năng lượng giữa các phân lớp không chỉ theo n.
Bảng dữ liệu
| Đại lượng | Giá trị hoặc kí hiệu | Ghi chú |
|---|---|---|
| n | 3 | n ≥ 1 |
| ℓ | 1 | 0 ≤ ℓ < n |
| mℓ | −1, 0, +1 | −ℓ ≤ mℓ ≤ ℓ |
Vận dụng sâu hơn
Dùng điều kiện giá trị để phát hiện bộ số lượng tử sai. Chẳng hạn n = 2, ℓ = 2 là không hợp lệ vì ℓ phải nhỏ hơn n. Với phân lớp d, ℓ = 2 và có năm giá trị mℓ.
Đối với phân lớp d, ℓ = 2 nên mℓ có năm giá trị −2, −1, 0, +1, +2; có năm orbital và sức chứa tối đa mười electron. Với f, ℓ = 3 cho bảy orbital và tối đa mười bốn electron.
Đừng hiểu mℓ như tọa độ chắc chắn của một electron. Hình dạng và hướng orbital xuất phát từ hàm sóng và cách chọn trục. Trong điện trường hoặc từ trường bên ngoài, các trạng thái từng bằng năng lượng có thể tách mức.
Giới hạn và sai lầm thường gặp
Orbital là vùng phân bố xác suất, không phải đường đi xác định của một electron. Spin cũng không tương đương quả cầu nhỏ tự quay theo nghĩa cổ điển. Tương tác giữa electron làm năng lượng nguyên tử nhiều electron phức tạp hơn.
Bài tập
Bộ n = 3, ℓ = 2, mℓ = −2, ms = +1/2 có được phép không?
Lời giải: Có. ℓ = 2 nhỏ hơn n = 3; mℓ nằm trong khoảng −2 đến +2 và ms có giá trị hợp lệ.
Điều cần nhớ: Số orbital của phân lớp là 2ℓ + 1. Giới hạn electron toàn lớp chính trong mô hình cơ bản là 2n²: lớp n = 3 có tối đa 18 electron, mặc dù trật tự mức năng lượng giữa các phân lớp không chỉ theo n.