หลักการและกลไก
อะตอมดูดกลืนโฟตอนเมื่อพลังงานตรงกับการเปลี่ยนระดับที่อนุญาต เมื่อกลับลงระดับพลังงานต่ำกว่าอาจปล่อยโฟตอน โดยพลังงานโฟตอนเป็น E = hν = hc/λ
ตัวอย่างการคำนวณ
สำหรับความยาวคลื่น 500 nm พลังงานโฟตอนประมาณ 3.97 × 10⁻¹⁹ J หรือ 2.48 eV ถ้าความยาวคลื่นลดลงครึ่งหนึ่ง พลังงานต่อโฟตอนจะเพิ่มเป็นสองเท่า
การแปลผล
ตำแหน่งของเส้นสเปกตรัมบอกผลต่างพลังงาน แต่ความเข้มยังขึ้นกับจำนวนอนุภาคและความน่าจะเป็นของการเปลี่ยนระดับ อุณหภูมิ การชน และความละเอียดของเครื่องมืออาจทำให้เส้นกว้างขึ้น
ตารางเปรียบเทียบ
| ปริมาณ | ค่าหรือสัญลักษณ์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| λ | 500 nm | |
| E | 3.97 × 10⁻¹⁹ J | |
| E | ≈ 2.48 eV |
การประยุกต์เพิ่มเติม
นักดาราศาสตร์ใช้เส้นสเปกตรัมตรวจธาตุในดาวได้โดยไม่ต้องนำตัวอย่างมา ในห้องปฏิบัติการ การดูดกลืนแสงช่วยหาความเข้มข้นได้เมื่อมีการสอบเทียบถูกต้อง
สูตรประมาณอย่างรวดเร็วคือ E(eV) ≈ 1240/λ(nm) แสง 400 nm มีพลังงานประมาณ 3.10 eV ต่อโฟตอน ส่วน 620 nm มีประมาณ 2.00 eV ความยาวคลื่นสั้นให้พลังงานต่อโฟตอนสูงกว่า แต่ความเข้มของลำแสงไม่จำเป็นต้องสูงกว่า
สเปกตรัมมีหลายเส้นได้เพราะมีการเปลี่ยนระดับพลังงานหลายคู่ ความกว้างของเส้น แสงพื้นหลัง และการปรับเทียบเครื่องมือมีผลต่อผลวิเคราะห์ ไม่ควรสรุปชนิดธาตุจากสีหนึ่งสีโดยไม่ตรวจรายละเอียด
ข้อจำกัดและความเข้าใจผิด
ไม่ใช่ทุกคู่ระดับพลังงานจะเปลี่ยนผ่านได้ ต้องพิจารณากฎการคัดเลือกของควอนตัมด้วย ก่อนใช้สูตรในหน่วย J ควรแปลง nm เป็น m และใช้ค่าคงที่หน่วยสอดคล้องกัน
แบบฝึกหัด
โฟตอนที่ 250 nm กับ 500 nm ชนิดใดมีพลังงานมากกว่าและเป็นกี่เท่า
เฉลย: E แปรผกผันกับ λ ดังนั้น 250 nm มีพลังงานสองเท่า ประมาณ 4.96 eV
ประเด็นสำคัญ: ตำแหน่งของเส้นสเปกตรัมบอกผลต่างพลังงาน แต่ความเข้มยังขึ้นกับจำนวนอนุภาคและความน่าจะเป็นของการเปลี่ยนระดับ อุณหภูมิ การชน และความละเอียดของเครื่องมืออาจทำให้เส้นกว้างขึ้น