อิเล็กตรอนเวเลนซ์และแนวโน้มในตารางธาตุ
อิเล็กตรอนเวเลนซ์มีบทบาทสำคัญต่อการเกิดพันธะและปฏิกิริยาเคมี ธาตุหมู่หลักเดียวกันมักมีสมบัติคล้ายกันเพราะมีการจัดเรียงอิเล็กตรอนชั้นนอกคล้ายกัน แต่ไม่ใช่กฎที่ไม่มีข้อยกเว้น
ในโลหะแทรนซิชัน ออร์บิทัล d อาจมีผลต่อพันธะและสมบัติแม่เหล็กด้วย กฎออกเตตจึงไม่เพียงพอสำหรับอธิบายสารทุกชนิด
ความหนาแน่นอิเล็กตรอนกับความเสถียรของพันธะ
อิเล็กตรอนไม่ได้โคจรรอบนิวเคลียสตามวงโคจรคงที่แบบดาวเคราะห์ แบบจำลองควอนตัมใช้ออร์บิทัลและการกระจายความน่าจะเป็นเพื่ออธิบายสถานะอิเล็กตรอน
ใน H₂ สถานะอิเล็กตรอนที่ก่อพันธะมีพลังงานต่ำกว่าสถานะที่อะตอมไฮโดรเจนสองอะตอมอยู่ห่างกัน นิวเคลียสยังผลักกันอยู่ ความยาวพันธะสมดุลจึงเกิดจากผลรวมของปฏิสัมพันธ์เหล่านี้
แบบจำลองไอออนิก โคเวเลนต์ และโลหะ
ในพันธะโคเวเลนต์ ความหนาแน่นอิเล็กตรอนสามารถเชื่อมระหว่างนิวเคลียสได้ ส่วน NaCl ของแข็งเป็นโครงผลึกไอออนที่ต่อเนื่อง ไม่ใช่กลุ่มโมเลกุล NaCl แยกเดี่ยว
ในทองแดง สถานะอิเล็กตรอนแผ่ครอบคลุมอะตอมจำนวนมาก การแบ่งพันธะเป็นไอออนิก โคเวเลนต์ หรือโลหะเป็นแบบจำลองที่มีประโยชน์ แต่พันธะจริงอาจมีลักษณะผสมกัน
โครงสร้างลิวอิสและออร์บิทัลโมเลกุล
โครงสร้างลิวอิสช่วยนับอิเล็กตรอนเวเลนซ์ คู่อิเล็กตรอน และประจุฟอร์มัล แต่ไม่แสดงความหนาแน่นอิเล็กตรอนสามมิติทั้งหมด
ทฤษฎีออร์บิทัลโมเลกุลอธิบายสมบัติที่โครงสร้างลิวอิสอย่างง่ายอธิบายได้ยาก เช่น O₂ มีสมบัติพาราแมกเนติกเพราะมีอิเล็กตรอนเดี่ยวในออร์บิทัลโมเลกุล
ขั้วของพันธะต่างจากขั้วของโมเลกุล
ความต่างอิเล็กโทรเนกาติวิตีช่วยชี้แนวโน้มการกระจายอิเล็กตรอนที่ไม่เท่ากันในพันธะ สำหรับ H–Cl ความหนาแน่นอิเล็กตรอนถูกดึงไปทางคลอรีนมากกว่า
CO₂ มีรูปร่างเป็นเส้นตรง โมเมนต์ขั้วของพันธะ C–O ทั้งสองจึงหักล้างกัน ส่วน H₂O มีรูปร่างงอ โมเมนต์เหล่านี้จึงไม่หักล้างกันทั้งหมด ต้องพิจารณาเรขาคณิตโมเลกุลด้วย
เลือกแบบจำลองให้ตรงคำถาม
ใช้โครงสร้างลิวอิสเพื่อดูคู่อิเล็กตรอน ใช้รูปร่างโมเลกุลเพื่อประเมินขั้ว ใช้ออร์บิทัลเพื่อศึกษาสถานะอิเล็กตรอน และใช้โครงผลึกเพื่ออธิบายสมบัติของของแข็ง
ไม่มีค่าความต่างอิเล็กโทรเนกาติวิตีเพียงค่าเดียวที่แบ่งพันธะไอออนิกและโคเวเลนต์ทั้งหมดได้อย่างเด็ดขาด ต้องตรวจสอบสมมติฐานของแบบจำลองกับหลักฐานการทดลอง
เปรียบเทียบ HCl, CO₂, H₂O, NaCl ของแข็ง และ O₂ ว่าแบบจำลองอิเล็กตรอนใดใช้ทำนายสมบัติแต่ละอย่าง