Skilgreining og aðstæður
Jafnan pV = nRT tengir algildan þrýsting p, rúmmál V, efnismagn n og hitastig T í kelvin. Ef R = 8,314 J/(mól·K) eru samræmdar einingar Pa og m³.
Hvað ræður niðurstöðunni
Tveir mólar af gasi við 300 K í 0,050 m³ rúmmáli hafa þrýstinginn p = nRT/V ≈ 99.800 Pa, eða um 99,8 kPa. Einingaathugun kemur upp um rugling milli lítra og rúmmetra.
Dæmi sem má sannreyna
Þegar efnismagn helst fast gildir pV/T = fasti. Hækki hitastig í föstu rúmmáli hækkar þrýstingur; aukist rúmmál við fastan hita lækkar þrýstingur.
Túlkun niðurstaðna
Raungös víkja frá kjörgasi við mikinn þrýsting eða nærri þéttingu því rúmmál sameinda og aðdráttarkraftar verða mikilvægir. Nota verður algildan þrýsting en ekki einungis yfirþrýsting.
Takmarkanir líkansins
Áður en reiknað er skal skrá upphafs- og lokaástand, breyta °C í kelvin og tryggja samræmi eininga. Neikvæður algildur þrýstingur er ekki eðlileg lausn.
| Tilvik | Gildi eða jafna | Merking |
|---|---|---|
| n | 2 mol | T = 300 K |
| V | 0.050 m³ | R = 8.314 |
| p | nRT/V | ≈ 99.8 kPa |
Frekari beiting
Einingarathugun: nRT = 2 × 8,314 × 300 ≈ 4988,4 J. Deilt með V = 0,050 m³ fæst p ≈ 99.768 Pa. Þar sem 1 Pa samsvarar 1 J/m³ eru víddirnar réttar. Ef rúmmál er gefið sem 50 L verður fyrst að umbreyta því í 0,050 m³.
Gas sem er safnað yfir vatni inniheldur oft vatnsgufu. Þá þarf að taka tillit til hlutþrýstings vatnsgufunnar þegar finna á þrýsting þurra gassins. Kjörgassjafnan á við um viðeigandi hlutþrýsting þess gass sem er verið að reikna.
Æfing
Hvað verður um þrýsting kjörgass ef rúmmálið tvöfaldast við fast hitastig og efnismagn?
Útskýrt svar: Þar sem pV er fasti fæst p₂ = p₁V₁/V₂ = p₁/2. Algildi þrýstingsins helmingast.
Mikilvægasta atriðið: Rétt einingaval og gildissvið líkansins er jafnmikilvægt og formúlan sjálf.