วิทยาศาสตร์

กฎแก๊ส: ความดัน ปริมาตร และอุณหภูมิ

แก๊สอุดมคติเป็นแบบจำลองที่ละเลยปริมาตรของอนุภาคและแรงระหว่างอนุภาคนอกจากการชน แบบจำลองนี้เหมาะโดยประมาณกับความดันต่ำและอุณหภูมิที่ห่างจากการควบแน่น

นิยามและเงื่อนไข

สมการ pV = nRT เชื่อมความดันสัมบูรณ์ p ปริมาตร V จำนวนโมล n และอุณหภูมิสัมบูรณ์ T เมื่อใช้ R = 8.314 J/(mol·K) ให้ใช้หน่วย Pa, m³ และ K

กลไกสำคัญ

สำหรับแก๊ส 2 mol ที่ 300 K ในปริมาตร 0.050 m³ ได้ p = nRT/V ≈ 99,800 Pa หรือประมาณ 99.8 kPa การตรวจหน่วยช่วยป้องกันการใช้ลิตรสลับกับลูกบาศก์เมตร

ตัวอย่างที่ตรวจสอบได้

เมื่อจำนวนโมลคงที่ ค่า pV/T จะคงที่ หากเพิ่มอุณหภูมิขณะปริมาตรเท่าเดิม ความดันจะสูงขึ้น หากเพิ่มปริมาตรที่อุณหภูมิเดิม ความดันจะลดลง

การตีความผล

แก๊สจริงเบี่ยงเบนจากกฎอุดมคติที่ความดันสูงหรืออุณหภูมิใกล้การกลั่นตัว เพราะปริมาตรโมเลกุลและแรงดึงดูดมีผลมากขึ้น ต้องใช้ความดันสัมบูรณ์ ไม่ใช่ค่าความดันเกจอย่างเดียว

ข้อจำกัดของแบบจำลอง

ในการแก้โจทย์ให้ระบุสถานะต้นและปลาย แปลง °C เป็น K และตรวจว่าหน่วยสอดคล้องกับ R มิฉะนั้นอาจได้คำตอบผิดแม้จัดรูปสมการถูก

ความสัมพันธ์pV = nRT
ตัวอย่าง
กรณีค่าหรือสมการความหมาย
n2 molT = 300 K
V0.050 m³R = 8.314
pnRT/V≈ 99.8 kPa

ตัวอย่างเชิงลึก

ตรวจหน่วยโดยคำนวณ nRT = 2 × 8.314 × 300 ≈ 4988.4 J แล้วหารด้วย V = 0.050 m³ ได้ p ≈ 99,768 Pa เนื่องจาก 1 Pa = 1 J/m³ หน่วยจึงสอดคล้อง หากปริมาตรให้มาเป็น 50 L ต้องแปลงเป็น 0.050 m³ ก่อนแทนค่า

แก๊สที่เก็บเหนือผิวน้ำมักมีไอน้ำผสมอยู่ ความดันรวมจึงรวมความดันย่อยของไอน้ำ ต้องแยกส่วนนี้เพื่อหาความดันของแก๊สแห้งตามสภาวะทดลอง จากนั้นจึงใช้สมการแก๊สอุดมคติกับความดันย่อยที่ถูกต้อง

แบบฝึกหัด

เมื่อเพิ่มปริมาตรแก๊สอุดมคติเป็นสองเท่าโดยคงอุณหภูมิและจำนวนโมล ความดันเปลี่ยนอย่างไร?

เฉลยพร้อมเหตุผล: เพราะ pV คงที่ จึงได้ p₂ = p₁V₁/V₂ = p₁/2 ความดันสัมบูรณ์ลดเหลือครึ่งหนึ่ง

ประเด็นที่ต้องจำ: ใช้เคลวิน ความดันสัมบูรณ์ และตรวจขอบเขตแบบจำลองก่อนคำนวณ