บอลลูน
ฮีเลียมมีความหนาแน่นต่ำและไม่ติดไฟ จึงใช้สร้างแรงยกในบอลลูนและอากาศยานเบากว่าอากาศได้อย่างปลอดภัยกว่าไฮโดรเจน
ฮีเลียมเป็นธาตุเคมีที่มีเลขอะตอม 2 และสัญลักษณ์ He อยู่ในคาบ 1 หมู่ 18 บล็อก s ที่อุณหภูมิห้องสถานะอ้างอิงคือแก๊ส และมีการจัดเรียงอิเล็กตรอน 1s2
ฮีเลียมมีชั้นเวเลนซ์เต็มหรือเกือบเต็ม จึงมีความไวต่อปฏิกิริยาต่ำกว่าธาตุส่วนใหญ่ แก๊สมีตระกูลที่หนักสามารถสร้างสารประกอบบางชนิดได้ภายใต้สภาวะเหมาะสม แต่เคมียังค่อนข้างจำกัด
การจัดเรียงอิเล็กตรอนของฮีเลียมคือ 1s2 ตำแหน่งในหมู่ 18 เป็นเบาะแสแรกของความเฉื่อยทางเคมี แม้ในธาตุหนักยิ่งยวดผลสัมพัทธภาพอาจมีความสำคัญ
ฮีเลียมโดยทั่วไปพบเป็นอะตอมเดี่ยวและมีความไวต่อปฏิกิริยาต่ำ แก๊สมีตระกูลที่หนักกว่าสามารถสร้างสารประกอบจำนวนจำกัดกับธาตุที่มีค่าอิเล็กโตรเนกาติวิตีสูงมากได้
ที่อุณหภูมิห้อง สถานะอ้างอิงคือแก๊ส ความหนาแน่นที่ระบุคือ 0.1786 g/L จุดหลอมเหลวคือ — จุดเดือดคือ 4.222 K (-268.9 °C) ความดัน ความบริสุทธิ์ โครงสร้างผลึก และอัญรูปสามารถทำให้ค่าที่วัดเปลี่ยนได้ จึงควรอ่านข้อมูลทางกายภาพพร้อมเงื่อนไขการวัด
ในทางปฏิบัติฮีเลียมพบการใช้งานในด้าน บอลลูน, อุปกรณ์ถ่ายภาพทางการแพทย์ และ เทคโนโลยีอุณหภูมิต่ำยิ่งยวด เหตุผลของการใช้งานอาจมาจากสมบัติของธาตุบริสุทธิ์ โลหะผสม สารประกอบ หรือไอโซโทปเฉพาะ จึงควรพิจารณารูปทางเคมีควบคู่กับการใช้งานเสมอ
ฮีเลียมมีความหนาแน่นต่ำและไม่ติดไฟ จึงใช้สร้างแรงยกในบอลลูนและอากาศยานเบากว่าอากาศได้อย่างปลอดภัยกว่าไฮโดรเจน
ในบริบทอุปกรณ์ถ่ายภาพทางการแพทย์ บทบาทของฮีเลียมขึ้นอยู่กับรูปทางเคมี ปริมาณ และการมีส่วนในโครงสร้างชีวภาพ เมแทบอลิซึม หรือเทคนิคทางการแพทย์เฉพาะด้าน
ฮีเลียมใช้ในเทคโนโลยีอุณหภูมิต่ำยิ่งยวดเมื่อสมบัติที่อุณหภูมิต่ำมาก เช่น จุดเดือดต่ำ ความจุความร้อน หรือสภาพของเหลว มีประโยชน์ต่อการทำความเย็นและงานทดลอง
ฮีเลียมอยู่ในคาบ 1 และหมู่ 18 ธาตุข้างเคียงจริงในตาราง ได้แก่ ฟลูออรีน, นีออนการเปรียบเทียบตำแหน่งเหล่านี้ช่วยให้เห็นแนวโน้มของขนาดอะตอม พลังงานไอออไนเซชัน พันธะ และความไวต่อปฏิกิริยาได้โดยตรง
เมื่อเหมาะสม ค่าต่าง ๆ อธิบายธาตุหรืออะตอมเป็นกลาง สมบัติทางกายภาพอาจขึ้นอยู่กับอัญรูป ความดัน ความบริสุทธิ์ และเงื่อนไขการวัด
ฮีเลียมถูกระบุจากสมบัติทางกายภาพและเคมีที่โดดเด่นระหว่างพัฒนาการของวิชาเคมี ปัจจุบันนิยามธาตุนี้อย่างแน่นอนด้วยเลขอะตอมและโครงสร้างอะตอม ไม่ใช่เพียงลักษณะของตัวอย่างที่มองเห็นได้
น้ำหนักอะตอมมาตรฐานของฮีเลียมคือ 4.002602(2) ค่านี้เป็นค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักขององค์ประกอบไอโซโทปในวัสดุธรรมชาติ ไม่ใช่มวลของอะตอมเดี่ยว
ไอโซโทปของฮีเลียมมีจำนวนโปรตอนเท่ากันจึงเป็นธาตุเดียวกัน แต่มีจำนวนนิวตรอนและมวลอะตอมต่างกัน สัดส่วนไอโซโทปธรรมชาติสามารถทำให้ค่าน้ำหนักอะตอมมาตรฐานเปลี่ยนได้
ฮีเลียมและสารประกอบบางชนิดอาจเป็นพิษ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับรูปทางเคมี ปริมาณ และเส้นทางการสัมผัส จึงควรใช้ข้อมูลความปลอดภัยของสารจริงที่กำลังใช้งาน