Meginregla og skýring
Massatalan A er fjöldi róteinda og nifteinda samtals. Hlutlaust atóm hefur Z rafeindir, en jón fær eða missir rafeindir án þess að breyta Z. Samsætur hafa sömu Z en mismunandi fjölda nifteinda.
Reiknað dæmi
Fyrir ²³Na er Z = 11: 11 róteindir, 12 nifteindir og 11 rafeindir í hlutlausu atómi. Na⁺ hefur 10 rafeindir en er enn natríum. Atómmassi í lotukerfinu er yfirleitt vegið meðaltal náttúrulegra samsætna.
Túlkun niðurstöðu
Dreifitilraun Rutherford sýndi að jákvæða hleðslan og megnið af massanum er í kjarnanum. Skammtafræðileg svigrúm lýsa líkum á staðsetningu rafeinda í stað brauta eins og reikistjarna.
Samanburður og gögn
| Stærð | Gildi eða táknun | Athugasemd |
|---|---|---|
| ⁴He | Z = 2, N = 2 | A = 4 |
| ²³Na | Z = 11, N = 12 | A = 23 |
| ³⁵Cl | Z = 17, N = 18 | A = 35 |
Nánari notkun
Stærðargráða atóms er um 10⁻¹⁰ m en kjarna um 10⁻¹⁵ m. Mörk atóms eru þó ekki nákvæm yfirborð; skilgreining radíusar skiptir máli.
Samsæturnar ²⁴Mg og ²⁶Mg hafa báðar 12 róteindir en annars vegar 12 og hins vegar 14 nifteindir. Mg²⁺ hefur enn 12 róteindir, en rafeindirnar eru 10 í stað 12. Þannig er myndun jónar ekki það sama og breyting á samsætu. Í massagreiningu skýrir samsætudreifing hluta mældra toppa, en jónahleðsla hefur áhrif á mælt hlutfall massa og hleðslu. Nákvæmur massi samsætu er ekki endilega heiltalan A.
Takmarkanir og algengar villur
Massatalan A er ekki nákvæmur atómmassi í einingunni u. Bindiorka og massi rafeinda skipta máli, og svigrúm eru ekki hringbrautir.
Æfing
Hversu margar róteindir, nifteindir og rafeindir eru í ³⁵Cl⁻ ef Z = 17?
Lausn: 17 róteindir, 18 nifteindir og 18 rafeindir vegna viðbótarhleðslunnar.
Mikilvægt að muna: Dreifitilraun Rutherford sýndi að jákvæða hleðslan og megnið af massanum er í kjarnanum. Skammtafræðileg svigrúm lýsa líkum á staðsetningu rafeinda í stað brauta eins og reikistjarna.