Frumefni · yfirlitssíða

71Lu

Lútesín

Lútesín er frumefni með sætistölu 71 og táknið Lu. Það er í lotu 6, flokki 3 og d-blokk. Við stofuhita er viðmiðunarástandið fast efni. Rafeindaskipanin er [Xe] 4f14 5d1 6s2.

Sætistala71

Staðlaður atómmassi174.96669(5)

Flokkur3

Lota6

Blokkd

Rafeindaskipan[Xe] 4f14 5d1 6s2

Rafeindabygging

Hvað stýrir efnafræðilegri hegðun

Í lantaníðum fyllist 4f-undirhvelið eftir því sem líður yfir lotuna. Oxunartalan +3 er algeng, en f-rafeindir geta valdið miklum mun á segul- og ljósfræðilegum eiginleikum.

Rafeindaskipan atómsins er [Xe] 4f14 5d1 6s2. 4f-rafeindirnar eru að hluta skýldar af ytri rafeindum og þess vegna getur efnafræði nágrannalantaníða verið mjög lík.

Efnaform

Efnasambönd, jónir og efni

Lantaníð koma oft fyrir sem +3 jónir í oxíðum, halíðum og komplexum. Efnafræði þeirra er mjög lík innbyrðis, þó f-rafeindir valdi mun á segul- og ljósfræðilegum eiginleikum.

Eðlishegðun

Ástand og fasabreytingar

Við stofuhita er viðmiðunarástandið fast efni. Skráður eðlismassi er 9.841 g/cm³. Bræðslumarkið er 1 950 K (1 677 °C). Suðumarkið er 3 675 K (3 402 °C). Þrýstingur, hreinleiki og kristalgerð geta haft áhrif á mælda eðliseiginleika.

Tilvist og notkun

Hvar frumefnið finnst og hvernig það er notað

Í reynd tengist lútesín sérstaklega eftirfarandi sviðum: hvatar, læknisfræðileg myndgreining og vísindarannsóknir.

Í reynd

Áþreifanleg notkun

Hvatar

Efni sem innihalda lútesín geta virkað sem hvatar þegar yfirborð þeirra eða oxunarástand hraðar efnahvarfi án þess að efnið eyðist í heildarhvarfinu.

Læknisfræðileg myndgreining

Eitt hagnýtt samhengi er læknisfræðileg myndgreining. Nákvæmt hlutverk lútesín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Vísindarannsóknir

Lútesín er rannsakað til að prófa hugmyndir um atómbyggingu, kjarnaeiginleika og lotubundnar tilhneigingar. Notkunin er rannsóknamiðuð en ekki byggð á miklu efnamagni.

Staða í lotukerfinu

Hvað nágrannarnir segja okkur

Lútesín er í lotu 6 og flokki 3. Raunverulegir nágrannar hjálpa til við að bera saman atómstærð, jónunarorku, rafeindaskipan og tengimynstur innan lotukerfisins. Í þessu nágrenni sjást til dæmis Túlín, Ytterbín, Hafnín, Tantal.

Viðmiðunargildi

Eðlis- og atómeiginleikar

Flokkunlantaníð

Ástandsform við stofuhitafast efni

Rafeindahvel2 · 8 · 18 · 32 · 9 · 2

Eðlismassi9.841 g/cm³

Bræðslumark1 950 K (1 677 °C)

Suðumark3 675 K (3 402 °C)

Rafdrægni samkvæmt Pauling1.27

Fyrsta jónunarorka523.5 kJ/mol

Rafeindasækni33.4 kJ/mol

Gildin lýsa frumefninu eða hlutlausri frumeind þegar það á við. Eðlisgildi geta ráðist af allotrópi, þrýstingi og mæliaðstæðum.

Saga

Uppgötvun og auðkenning

Uppgötvun lútesín er tengd við Georges Urbain. Að greina nýtt frumefni, einangra hreint sýni og síðar staðfesta stöðu þess með sætistölu 71 gerðist ekki alltaf á sama tíma.

Samsætur og atómmassi

Hvernig samsætusamsetning hefur áhrif á tölurnar

Staðlaður atómmassi er 174.96669(5). Hann er vegið meðaltal samsætusamsetningar náttúrulegs efnis á jörðinni, ekki massi einnar tiltekinnar frumeindar.

Lútesín hefur að minnsta kosti eina stöðuga samsætu. Samsætur hafa sama fjölda róteinda en mismunandi fjölda nifteinda og eru því sama frumefni með mismunandi atómmassa.

Öryggi

Meðhöndlun og útsetning

Öryggi fer eftir efnaformi, skammti og leið útsetningar. Hreint frumefni, jónir og efnasambönd geta haft mjög ólík áhrif á líkama og umhverfi og því þarf að skoða öryggisupplýsingar þess efnis sem raunverulega er notað.