Chemisch element · referentiefiche

43Tc

Technetium

Technetium (Tc) is element 43 van het periodiek systeem, een overgangsmetaal in groep 7, periode 5 en het d-blok. De elektronenconfiguratie [Kr] 4d5 5s2 helpt verklaren hoe het element bindt en reageert; de referentietoestand bij kamertemperatuur is vast.

Atoomnummer43

Standaard atoomgewichtGeen standaard atoomgewicht

Groep7

Periode5

Blokd

Elektronenconfiguratie[Kr] 4d5 5s2

Elektronenstructuur

Wat bepaalt de chemie?

Bij overgangsmetalen liggen de energieën van d- en s-elektronen dicht bij elkaar. Daardoor zijn meerdere oxidatietoestanden, complexe ionen, magnetische eigenschappen en katalytisch gedrag mogelijk.

Voor technetium moet de configuratie [Kr] 4d5 5s2 samen met de oxidatietoestand worden gelezen. Het verwijderen of delen van elektronen verandert de bezetting van de d-orbitalen en kan kleur, magnetisme, binding en reactiviteit beïnvloeden.

Chemische vormen

Verbindingen, ionen en materialen

Belangrijke vormen zijn het metaal en zijn legeringen, oxiden, halogeniden en coördinatieverbindingen. Verschillende oxidatietoestanden zijn mogelijk doordat s- en d-elektronen vergelijkbare energieën hebben; liganden kunnen kleur, magnetisme en reactiviteit sterk veranderen.

Fysisch gedrag

Toestand en faseovergangen

Bij kamertemperatuur is de referentietoestand vast. De vermelde dichtheid is 11 g/cm³. Het smeltpunt is 2 429 K (2 156 °C). Het kookpunt is 4 538 K (4 265 °C). Druk, zuiverheid en kristalstructuur kunnen gemeten waarden verschuiven; bij elementen met meerdere allotropen kan ook de structuur zelf een duidelijk verschil maken.

Voorkomen en toepassingen

Waar technetium voorkomt en wordt gebruikt

In de praktijk komt technetium vooral naar voren in toepassingen en contexten zoals medische beeldvorming, wetenschappelijk onderzoek en nucleaire geneeskunde.

In de praktijk

Concrete toepassingen

Medische beeldvorming

Technetium speelt een rol bij medische beeldvorming. De relevante eigenschap hangt af van de chemische vorm, samenstelling en het materiaal of proces waarin het element wordt gebruikt.

Wetenschappelijk onderzoek

Technetium speelt een rol bij wetenschappelijk onderzoek. De relevante eigenschap hangt af van de chemische vorm, samenstelling en het materiaal of proces waarin het element wordt gebruikt.

Nucleaire geneeskunde

Technetium speelt een rol bij nucleaire geneeskunde. De relevante eigenschap hangt af van de chemische vorm, samenstelling en het materiaal of proces waarin het element wordt gebruikt.

Positie in het periodiek systeem

Wat de naburige elementen laten zien

Technetium staat in periode 5, groep 7 en het d-blok. De getoonde omgeving bevat onder meer Chroom, Mangaan, IJzer, Molybdeen. Vergelijking met deze elementen helpt trends in atoomgrootte, ionisatie-energie, elektronegativiteit en binding langs het periodiek systeem te volgen.

Referentiegegevens

Fysische en atomaire eigenschappen

Classificatieovergangsmetaal

Toestand bij kamertemperatuurvast

Elektronenschillen2 · 8 · 18 · 13 · 2

Dichtheid11 g/cm³

Smeltpunt2 429 K (2 156 °C)

Kookpunt4 538 K (4 265 °C)

Pauling-elektronegativiteit1.9

Eerste ionisatie-energie687kJ/mol

Elektronenaffiniteit53 kJ/mol

De waarden beschrijven het element of het neutrale atoom waar van toepassing. Fysische gegevens kunnen afhangen van allotroop, druk, zuiverheid en meetomstandigheden.

Geschiedenis

Ontdekking en identificatie

De ontdekking van technetium wordt in deze historische registratie in verband gebracht met Emilio Segrè. Herkenning als element, isolatie van een zuiver monster en de latere definitie via het atoomnummer vonden niet noodzakelijk op hetzelfde moment plaats.

Isotopen

Hoe isotopensamenstelling de getallen verandert

Technetium heeft geen standaard atoomgewicht. Er bestaat geen karakteristieke natuurlijke isotopenverdeling waaruit een betrouwbare abundantiegewogen gemiddelde waarde kan worden berekend.

Technetium heeft geen stabiele isotopen. De isotopen zijn radioactief; halveringstijd en vervalwijze zijn daarom belangrijk bij meting, gebruik en veilige behandeling.

Veiligheid

Omgang en blootstelling

De risico’s van technetium hangen af van chemische vorm, dosis en blootstellingsroute. Het element, zijn ionen en zijn verbindingen kunnen zeer verschillende biologische en milieueffecten hebben; controleer daarom de veiligheidsgegevens van de werkelijk gebruikte stof.