Skilgreining og aðstæður
Pauling-kvarðinn er hlutfallslegur og án einingar. Flúor hefur hæsta rafdrægni. Í H—Cl dregur klór rafeindaþéttleika meira til sín og verður því örlítið neikvæður, en vetnið örlítið jákvætt.
Hvað ræður niðurstöðunni
Mikill munur á rafdrægni tengist oft sterku jónareðli en lítill munur samgildu eðli. Raunveruleg tengi mynda þó samfellt bil; ein ákveðin tala skilur ekki öll jónatengi frá samgildum tengjum.
Dæmi sem má sannreyna
H—H hefur engan tengjatvískautsstyrk vegna þess að atómin eru eins. H—Cl hefur tvískaut. Í CO₂ eru bæði C=O-tengin póluð, en þau liggja í gagnstæðar áttir í línulegri sameind og áhrif þeirra eyðast.
Túlkun niðurstaðna
Rafdrægni og jónunarorka eru ólík hugtök. Rafdrægni lýsir aðdráttarafli í tengi, en jónunarorka þeirri orku sem þarf til að fjarlægja rafeind af atómi eða jón í gasfasa.
Takmarkanir líkansins
Til að meta pólun sameindar þarf fyrst að teikna Lewis-byggingu, finna lögun sameindarinnar og leggja saman tvískautsvigra. Bogin H₂O-sameind hefur heildartvískaut, en línuleg CO₂-sameind ekki.
| Tilvik | Gildi eða jafna | Merking |
|---|---|---|
| H₂ | Δχ = 0 | μ = 0 |
| HCl | Δχ > 0 | μ ≠ 0 |
| CO₂ | 2 × C=O | μ = 0 |
Frekari beiting
Berið saman H₂O og CO₂. Súrefni dregur til sín rafeindir sterkar en vetni og kolefni, en sameindarlögunin ræður því hvort heildartvískaut myndist. Í H₂O er hornið um 104,5° svo O—H tvískautin eyðast ekki. Í línulegri CO₂ eru C=O tvískautin gagnstæð og falla saman í núll.
Algeng mistök eru að álykta að sameind sé skautuð einfaldlega vegna þess að hún inniheldur skautað tengi. Pauling-kvarðinn gefur heldur ekki beint tvískautsstyrk í debye: lengd tengjanna og raunveruleg hleðsludreifing skipta máli. Leysni er vísbending, en aðrir millisameindakraftar hafa einnig áhrif.
Æfing
Af hverju er CO₂ óskautuð sameind þótt bæði C=O-tengin séu póluð?
Útskýrt svar: CO₂ er línuleg með 180° horni. Tvískautin eru jafn stór en beinast í gagnstæðar áttir, svo vigursumman er núll.
Mikilvægasta atriðið: Pólun tengja og pólun heillar sameindar er ekki það sama; lögunin skiptir máli.