Aktinyum

Aktinyum, atom numarası 89 ve sembolü Ac olan kimyasal elementtir. Periyot 7, grup —, f bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Elektron dizilimi [Rn] 6d1 7s2 biçimindedir.

Atom numarası89

Standart atom ağırlığıStandart atom ağırlığı yok

Grup—

Periyot7

Blokf

Elektron dizilimi[Rn] 6d1 7s2

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Aktinyum aktinitler arasındadır; 5f, 6d ve 7s orbitalleri kimyaya katkıda bulunabilir. Erken aktinitlerde birden fazla yükseltgenme basamağı görülürken ağır üyelerde +3 giderek önem kazanır.

Bütün aktinitler radyoaktiftir. İzotop kararlılığı ve yarı ömür, özellikle yalnızca iz miktarda bulunan veya yapay olarak üretilen elementlerde kimyanın ayrılmaz parçasıdır.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Aktinyum oksitler, halojenürler ve koordinasyon bileşikleri oluşturur. Erken aktinitlerde birden fazla yükseltgenme basamağı erişilebilir; bütün izotopların radyoaktif olması kimyayı radyokimya ile doğrudan ilişkilendirir.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Verilen yoğunluk 10 g/cm³. Erime noktası 1 324 K (1 051 °C). Kaynama noktası 3 473K (3 227 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Aktinyum nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Aktinyum özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Bilimsel araştırma ve Nötron kaynakları. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Bilimsel araştırma

Aktinyum, büyük ölçekli ticari kullanım için değil; atomik, nükleer ve periyodik eğilimleri sınamak için üretilir, ayrılır veya ölçülür.

Nötron kaynakları

Aktinyum, uygun izotop veya bileşik biçiminde nükleer tepkimeler, radyasyon, nötron davranışı ya da radyokimya ile ilgili özel uygulamalarda kullanılır.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Aktinyum, periyot 7 ve grup — içinde, f bloğunda yer alır ve aktinit olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmaaktinit

Oda sıcaklığındaki hâlikatı

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 32 · 18 · 9 · 2

Yoğunluk10 g/cm³

Erime noktası1 324 K (1 051 °C)

Kaynama noktası3 473K (3 227 °C)

Pauling elektronegatifliği1.1

Birinci iyonlaşma enerjisi519kJ/mol

Elektron ilgisi33.77 kJ/mol

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Aktinyum elementinin keşfi Friedrich Oskar Giesel ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Aktinyum için standart atom ağırlığı verilmez; doğal ve kararlı bir izotop karışımından güvenilir bir ağırlıklı ortalama tanımlanamaz.

Aktinyum kararlı izotopa sahip değildir. İzotopları radyoaktiftir; yarı ömür ve bozunma biçimi ölçüm, kullanım ve güvenlik açısından önemlidir.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Aktinyum radyoaktiftir. Çalışma koşulları izotopa, aktiviteye, radyasyon türüne ve kimyasal biçime uygun radyasyondan korunma önlemleri gerektirir.