Kimyasal element · referans sayfası

90Th

Toryum

Toryum, atom numarası 90 ve sembolü Th olan kimyasal elementtir. Periyot 7, grup —, f bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Elektron dizilimi [Rn] 6d2 7s2 biçimindedir.

Atom numarası90

Standart atom ağırlığı232.0377(4)

Grup—

Periyot7

Blokf

Elektron dizilimi[Rn] 6d2 7s2

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Toryum aktinitler arasındadır; 5f, 6d ve 7s orbitalleri kimyaya katkıda bulunabilir. Erken aktinitlerde birden fazla yükseltgenme basamağı görülürken ağır üyelerde +3 giderek önem kazanır.

Bütün aktinitler radyoaktiftir. İzotop kararlılığı ve yarı ömür, özellikle yalnızca iz miktarda bulunan veya yapay olarak üretilen elementlerde kimyanın ayrılmaz parçasıdır.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Toryum oksitler, halojenürler ve koordinasyon bileşikleri oluşturur. Erken aktinitlerde birden fazla yükseltgenme basamağı erişilebilir; bütün izotopların radyoaktif olması kimyayı radyokimya ile doğrudan ilişkilendirir.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Verilen yoğunluk 11.70g/cm³. Erime noktası 2 020 K (1 747 °C). Kaynama noktası 5 058K (4 788 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Toryum nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Toryum özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Nükleer enerji, Alaşımlar ve Bilimsel araştırma. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Nükleer enerji

Toryum, uygun izotop veya bileşik biçiminde nükleer tepkimeler, radyasyon, nötron davranışı ya da radyokimya ile ilgili özel uygulamalarda kullanılır.

Alaşımlar

Toryum, alaşımın dayanımını, korozyon direncini, erime davranışını, manyetik özelliğini veya yüksek sıcaklık performansını değiştirmek için kullanılabilir.

Bilimsel araştırma

Toryum, büyük ölçekli ticari kullanım için değil; atomik, nükleer ve periyodik eğilimleri sınamak için üretilir, ayrılır veya ölçülür.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Toryum, periyot 7 ve grup — içinde, f bloğunda yer alır ve aktinit olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmaaktinit

Oda sıcaklığındaki hâlikatı

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 32 · 18 · 10 · 2

Yoğunluk11.70g/cm³

Erime noktası2 020 K (1 747 °C)

Kaynama noktası5 058K (4 788 °C)

Pauling elektronegatifliği1.3

Birinci iyonlaşma enerjisi609kJ/mol

Elektron ilgisi112.7 kJ/mol

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Toryum elementinin keşfi Jöns Jakob Berzelius ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı 232.0377(4) değeridir. Bu sayı tek bir atomun kütlesini değil, doğal karasal maddede görülen tipik izotop bileşiminin ağırlıklı ortalamasını temsil eder.

Toryum kararlı izotopa sahip değildir. İzotopları radyoaktiftir; yarı ömür ve bozunma biçimi ölçüm, kullanım ve güvenlik açısından önemlidir.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Toryum radyoaktiftir. Çalışma koşulları izotopa, aktiviteye, radyasyon türüne ve kimyasal biçime uygun radyasyondan korunma önlemleri gerektirir.