Vísindi

Jónir: róteindir, rafeindir og hleðsla

Jón myndast þegar atóm eða hópur atóma missir eða tekur við rafeindum. Fjöldi róteinda ákvarðar hvaða frumefni um er að ræða; rafhleðslan ræðst af mismun róteinda og rafeinda.

Skilgreining og aðstæður

Fyrir einatóma jón gildir q/e = Z − Nₑ. Natrín hefur Z = 11 og því inniheldur Na⁺ 11 róteindir en 10 rafeindir. Klór hefur Z = 17, en Cl⁻ hefur 18 rafeindir.

Hvað ræður niðurstöðunni

Magnesín myndar Mg²⁺ með því að missa tvær rafeindir. Kjarninn hefur áfram 12 róteindir en rafeindirnar verða 10. Við venjuleg efnahvörf breytist fjöldi róteinda ekki.

Dæmi sem má sannreyna

Fjölatómajónir eins og NO₃⁻ og NH₄⁺ innihalda mörg atóm sem tengjast með samgildum tengjum. Heildarhleðsla þeirra þarf að varðveitast þótt formlegar hleðslur í Lewis-mynd breytist.

Túlkun niðurstaðna

Fast NaCl myndar jónagrind, ekki safn af stökum NaCl-sameindum. Efnaformúlan sýnir hlutfall Na⁺ og Cl⁻ sem 1:1; í vatni umlykja vatnssameindir uppleystar jónir.

Takmarkanir líkansins

Reiknið fyrst rafeindafjölda jónar áður en rafeindaskipan er skrifuð. Hjá sumum hliðarmálmum er röð rafeindataps ekki einfaldlega andhverfa röð svigrúmafyllingar.

Sambandq/e = Z − Nₑ
Dæmi
TilvikGildi eða jafnaMerking
Na⁺11 p⁺10 e⁻
Cl⁻17 p⁺18 e⁻
Mg²⁺12 p⁺10 e⁻

Frekari beiting

Í MgCl₂ þarf eina Mg²⁺ jón og tvær Cl⁻ jónir til að heildarhleðslan verði núll. Sömu rök eru notuð þegar nettó-jónajöfnur eru skrifaðar: aðeins jónir sem haldast óbreyttar má strika út sem áhorfendajónir.

Jónastærð er ekki endilega sú sama og stærð hlutlauss atóms. Na⁺ er minna en Na vegna þess að ysta rafeindahvolfið tapast, en Cl⁻ er stærra en Cl vegna fleiri rafeinda og aukinnar fráhrindingar. Þetta hefur áhrif á grindarorku og vötnun.

Æfing

Hve margar rafeindir eru í Mg²⁺ þegar Z fyrir magnesín er 12?

Útskýrt svar: Hlutlaust Mg hefur 12 rafeindir. Jónin Mg²⁺ hefur misst tvær og hefur því 10 rafeindir, en áfram 12 róteindir.

Mikilvægasta atriðið: Neutron breyta ekki rafhleðslu jónar; hana ákvarða róteindir og rafeindir.