Khoa học

Ion: đếm proton và electron để xác định điện tích

Ion hình thành khi nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử nhận hay mất electron. Số proton quyết định nguyên tố; điện tích là chênh lệch giữa số proton và electron, không do neutron.

Định nghĩa và điều kiện

Với ion đơn nguyên tử, q/e = Z − Nₑ. Na có Z = 11 nên Na⁺ gồm 11 proton và 10 electron. Cl có Z = 17 nên Cl⁻ gồm 17 proton nhưng 18 electron.

Cơ chế quyết định

Mg²⁺ được tạo khi Mg mất hai electron. Hạt nhân vẫn mang 12 proton trong khi số electron giảm còn 10. Phản ứng hóa học thông thường không làm thay đổi số proton của nguyên tố.

Ví dụ có thể kiểm tra

NO₃⁻ và NH₄⁺ là các ion đa nguyên tử có liên kết cộng hóa trị bên trong. Điện tích toàn ion phải được bảo toàn khi viết phản ứng, cho dù cách vẽ Lewis phân bố điện tích hình thức khác nhau.

Đọc và giải thích kết quả

Tinh thể NaCl là mạng ion chứ không phải tập hợp các phân tử NaCl riêng lẻ. Công thức NaCl biểu thị tỉ lệ ion Na⁺:Cl⁻ bằng 1:1. Trong nước, ion có thể được hydrat hóa.

Giới hạn áp dụng

Trước khi viết cấu hình electron của ion, hãy tính số electron. Với một số kim loại chuyển tiếp, thứ tự mất electron không trùng đơn giản với thứ tự điền orbital của nguyên tử trung hòa.

Hệ thứcq/e = Z − Nₑ
Ví dụ
Trường hợpGiá trị hoặc công thứcÝ nghĩa
Na⁺11 p⁺10 e⁻
Cl⁻17 p⁺18 e⁻
Mg²⁺12 p⁺10 e⁻

Phân tích sâu hơn

Công thức MgCl₂ cần một ion Mg²⁺ và hai ion Cl⁻ để trung hòa điện tích. Đây cũng là cơ sở của cân bằng phương trình ion: chỉ bỏ các ion khán giả khi chúng không đổi qua phản ứng, không bỏ tùy tiện những ion tham gia tạo kết tủa.

Bán kính ion không giống bán kính nguyên tử trung hòa. Na⁺ nhỏ hơn Na vì mất lớp electron ngoài, còn Cl⁻ lớn hơn Cl do nhận electron và tăng lực đẩy. Điều này ảnh hưởng tới năng lượng mạng tinh thể và quá trình hydrat hóa.

Bài tập

Mg²⁺ có bao nhiêu electron nếu Z của Mg bằng 12?

Lời giải: Nguyên tử Mg trung hòa có 12 electron. Khi tạo Mg²⁺, nó mất hai electron còn 10, trong khi số proton vẫn là 12.

Điểm cần nhớ: Tách biệt điện tích ion, số proton và số neutron khi giải bài tập.