Vísindi

Ómun í Lewis-byggingum og dreifðar rafeindir

Sumar sameindir og jónir verða ekki lýstar með einni Lewis-byggingu. Ómunarbyggingar eru mismunandi teikningar af sömu röðun atómkjarna, en lýsa ekki hraðri víxlun milli aðskildra sameinda.

Skilgreining og aðstæður

Nítratjónin NO₃⁻ hefur þrjár hefðbundnar byggingar þar sem N=O tvítengið er teiknað á mismunandi stað. Í raun eru N—O tengin þrjú jafn löng vegna dreifingar rafeinda yfir jónina.

Hvað ræður niðurstöðunni

Með einföldu byggingarlíkani fæst meðaltengjastig N—O í NO₃⁻ um 4/3. Það þýðir ekki að tvítengið flytjist stöðugt milli súrefnisatóma með tímanum.

Dæmi sem má sannreyna

Þegar ómunarbyggingar eru teiknaðar helst röðun atóma óbreytt. Aðeins π-rafeindir og stök rafeindapör breyta staðsetningu á myndinni; heildarhleðsla og fjöldi rafeinda verða að varðveitast.

Túlkun niðurstaðna

Framlag bygginganna er ekki alltaf jafnt. Meta þarf hvort áttureglan sé uppfyllt þegar við á, hvort óþörf hleðsluaðskiljun sé til staðar og hvar neikvæð hleðsla liggur.

Takmarkanir líkansins

Í benseni eru öll sex C—C tengin nær jafn löng, fremur en þrjú einangruð eintengi og þrjú tvítengi. Sameindasvigrúmalíkan lýsir þessu með dreifðum rafeindum.

Sambandb̄(N—O, NO₃⁻) ≈ 4/3
Dæmi
TilvikGildi eða jafnaMerking
NO₃⁻3 × N—O≈ 4/3
O₃2 × O—O≈ 3/2
C₆H₆6 × C—C≈ 3/2

Frekari beiting

Karbónatjónin CO₃²⁻ hefur einnig þrjár mikilvægar ómunarbyggingar, þar sem C=O tvítengið er sett við sitt hvort súrefnisatóm. Í raun eru öll þrjú C—O tengin sambærileg; neikvæð hleðsla er ekki bundin varanlega við eitt tiltekið súrefni.

Þegar ómunarbyggingar eru bornar saman þarf að telja allar gildisrafeindir og tryggja að atómin hafi ekki færst til. Örin ↔ tengir framlagsteikningar og táknar ekki efnajafnvægi tveggja aðskildra efna. Raunverulega jónin hefur eina dreifða rafeindaskipan.

Æfing

Skiptist O₃ raunverulega hratt á milli tveggja Lewis-mynda?

Útskýrt svar: Nei. Myndirnar eru framlag til lýsingar á einu rafeindaástandi; tvö O—O tengin eru jafngild vegna dreifðra rafeinda.

Mikilvægasta atriðið: Ómun er lýsingaraðferð fyrir dreifðar rafeindir, ekki efnahvarf milli mynda.