Pierwiastek chemiczny · karta referencyjna

66Dy

Dysproz

Dysproz to pierwiastek o liczbie atomowej 66 (Dy), położony w okresie 6, grupie — i bloku f. Stan odniesienia w temperaturze pokojowej: ciało stałe. Konfiguracja elektronowa: [Xe] 4f10 6s2.

Liczba atomowa66

Standardowa masa atomowa162.500(1)

Grupa—

Okres6

Blokf

Konfiguracja elektronowa[Xe] 4f10 6s2

Budowa elektronowa

Co steruje jego chemią

Lantanowce charakteryzuje zapełnianie podpowłoki 4f. W chemii często dominuje stopień utlenienia +3, a elektrony f odpowiadają za wiele właściwości magnetycznych i optycznych.

Konfiguracja elektronowa atomu to [Xe] 4f10 6s2. Liczba i energia elektronów walencyjnych wpływają na tworzenie wiązań, typowe stopnie utlenienia oraz podobieństwa z sąsiednimi pierwiastkami.

Formy chemiczne

Związki, jony i materiały

Lantanowce najczęściej tworzą jony +3 oraz odpowiednie tlenki, halogenki i związki koordynacyjne. Ich chemia jest do siebie podobna, natomiast różnice w obsadzeniu orbitali f dają odmienne właściwości magnetyczne i luminescencyjne.

Zachowanie fizyczne

Stan skupienia i przemiany fazowe

W temperaturze pokojowej stanem odniesienia jest ciało stałe. Podawana gęstość wynosi 8.54 g/cm³. Temperatura topnienia wynosi 1 683 K (1 410 °C). Temperatura wrzenia wynosi 2 840 K (2 567 °C). Ciśnienie, czystość próbki i struktura krystaliczna mogą wpływać na mierzone właściwości fizyczne.

Występowanie i zastosowania

Gdzie występuje i do czego jest używany

W praktyce najważniejsze konteksty występowania i zastosowań to: Magnesy, Lasery oraz Reaktory jądrowe.

W praktyce

Konkretne przykłady zastosowań

Magnesy

Właściwości magnetyczne materiałów zawierających ten pierwiastek pozwalają uzyskiwać silne magnesy trwałe lub elementy przetwarzające sygnał elektryczny na ruch i dźwięk.

Lasery

Odpowiednie atomy, jony lub związki mogą pochłaniać i emitować światło o charakterystycznych długościach fali, co wykorzystuje się w źródłach światła i materiałach luminescencyjnych.

Reaktory jądrowe

W technice jądrowej znaczenie mają właściwości jąder atomowych, pochłanianie lub emisja promieniowania oraz zachowanie materiału w polu neutronowym i w wysokiej temperaturze.

Położenie w układzie okresowym

Co mówią sąsiednie pierwiastki

Pierwiastek należy do okresu 6. W pokazanym fragmencie bloku f można go bezpośrednio porównać z sąsiednimi pierwiastkami szeregu: Gadolin, Terb, Dysproz, Holm, Erb. Takie zestawienie pomaga śledzić zmiany promienia atomowego, konfiguracji elektronowej i właściwości chemicznych w obrębie lantanowców lub aktynowców.

Dane referencyjne

Właściwości fizyczne i atomowe

Klasyfikacjalantanowiec

Stan w temperaturze pokojowejciało stałe

Powłoki elektronowe2 · 8 · 18 · 28 · 8 · 2

Gęstość8.54 g/cm³

Temperatura topnienia1 683 K (1 410 °C)

Temperatura wrzenia2 840 K (2 567 °C)

Elektroujemność Paulinga1.22

Pierwsza energia jonizacji573 kJ/mol

Powinowactwo elektronowe33.96 kJ/mol

Wartości opisują pierwiastek lub atom obojętny tam, gdzie ma to zastosowanie. Dane fizyczne mogą zależeć od odmiany alotropowej, ciśnienia i warunków pomiaru.

Historia

Odkrycie i identyfikacja

Odkrycie pierwiastka wiąże się z osobą lub zespołem: Lecoq de Boisbaudran. Rozpoznanie nowego pierwiastka, uzyskanie czystej próbki i późniejsze przypisanie współczesnej liczby atomowej nie zawsze następowały w tym samym czasie.

Izotopy i masa atomowa

Jak skład izotopowy zmienia liczby

Standardowa masa atomowa wynosi 162.500(1). Wartość ta odnosi się do składu izotopowego naturalnego materiału ziemskiego, a nie do masy jednego konkretnego atomu.

Pierwiastek ma co najmniej jeden trwały izotop. Izotopy mają tę samą liczbę protonów, lecz różną liczbę neutronów, dlatego zachowują tożsamość chemiczną pierwiastka, ale różnią się masą atomową.

Bezpieczeństwo

Postępowanie i narażenie

Ryzyko zależy od postaci chemicznej, dawki i drogi narażenia. Czysty pierwiastek, jego jony i związki mogą mieć bardzo różne działanie biologiczne i środowiskowe, dlatego należy korzystać z danych bezpieczeństwa dla konkretnej substancji.