นิยามและเงื่อนไข
ไอออนไนเตรต NO₃⁻ มีภาพโครงสร้างสามแบบที่วาดพันธะคู่ N=O ต่างตำแหน่ง แต่พันธะ N—O จริงทั้งสามมีความยาวใกล้เคียงกัน เพราะอิเล็กตรอนกระจายตัวอยู่ทั่วไอออน
กลไกสำคัญ
ลำดับพันธะเฉลี่ย N—O ใน NO₃⁻ ตามแบบจำลองอย่างง่ายมีค่าประมาณ 4/3 ไม่ได้หมายความว่าพันธะคู่จริงกระโดดจากออกซิเจนตัวหนึ่งไปอีกตัวหนึ่งตามเวลา
ตัวอย่างที่ตรวจสอบได้
เมื่อเขียนโครงสร้างเรโซแนนซ์ ตำแหน่งและการเชื่อมต่อของนิวเคลียสต้องคงเดิม ย้ายได้เฉพาะอิเล็กตรอน π และคู่โดดเดี่ยว โดยประจุรวมและจำนวนอิเล็กตรอนทั้งหมดต้องเท่าเดิม
การตีความผล
โครงสร้างมีน้ำหนักการมีส่วนร่วมต่างกัน ควรพิจารณากฎออกเตต การแยกประจุที่ไม่จำเป็น และการวางประจุลบบนอะตอมที่มีอิเล็กโตรเนกาติวิตีสูงกว่า
ข้อจำกัดของแบบจำลอง
เบนซีนมีพันธะ C—C ทั้งหกที่มีความยาวเกือบเท่ากัน ไม่ใช่พันธะเดี่ยวสามพันธะและคู่สามพันธะที่แยกขาดจากกัน แบบจำลองออร์บิทัลโมเลกุลอธิบายการกระจายอิเล็กตรอนได้ลึกขึ้น
| กรณี | ค่าหรือสมการ | ความหมาย |
|---|---|---|
| NO₃⁻ | 3 × N—O | ≈ 4/3 |
| O₃ | 2 × O—O | ≈ 3/2 |
| C₆H₆ | 6 × C—C | ≈ 3/2 |
ตัวอย่างเชิงลึก
ไอออนคาร์บอเนต CO₃²⁻ มีโครงสร้างเรโซแนนซ์หลักสามแบบ โดยตำแหน่งพันธะคู่ C=O ในภาพย้ายไปยังออกซิเจนต่างตัว แต่พันธะ C—O จริงทั้งสามมีลักษณะเกือบเท่ากัน ประจุลบจึงไม่ได้ติดอยู่กับออกซิเจนเพียงตัวเดียวอย่างถาวร
เมื่อตรวจโครงสร้างเรโซแนนซ์ให้นับอิเล็กตรอนเวเลนซ์ทั้งหมดและตรวจว่าอะตอมไม่ได้ย้ายตำแหน่ง ลูกศร ↔ เชื่อมภาพที่มีส่วนร่วม ไม่ใช่สมดุลปฏิกิริยาระหว่างสารสองชนิด ไอออนจริงมีสถานะอิเล็กตรอนที่กระจายตัวหนึ่งสถานะ
แบบฝึกหัด
O₃ เปลี่ยนสลับระหว่างภาพลิวอิสสองภาพอย่างรวดเร็วจริงหรือไม่?
เฉลยพร้อมเหตุผล: ไม่ ภาพทั้งสองเป็นส่วนประกอบในการอธิบายสถานะอิเล็กตรอนเดียว พันธะ O—O ทั้งสองมีลักษณะสมมูลจากการกระจายตัวของอิเล็กตรอน
ประเด็นที่ต้องจำ: เรโซแนนซ์เป็นวิธีวาดอิเล็กตรอนที่กระจายตัว ไม่ใช่การสลับโมเลกุลจริง