วิทยาศาสตร์

เรโซแนนซ์: อิเล็กตรอนไม่ได้จำกัดอยู่ในพันธะเดียว

บางโมเลกุลและไอออนไม่สามารถอธิบายการกระจายอิเล็กตรอนด้วยโครงสร้างลิวอิสเพียงภาพเดียว โครงสร้างเรโซแนนซ์เป็นภาพทางเลือกของโครงอะตอมเดิม ไม่ใช่โมเลกุลหลายแบบที่สลับกันอย่างรวดเร็ว

นิยามและเงื่อนไข

ไอออนไนเตรต NO₃⁻ มีภาพโครงสร้างสามแบบที่วาดพันธะคู่ N=O ต่างตำแหน่ง แต่พันธะ N—O จริงทั้งสามมีความยาวใกล้เคียงกัน เพราะอิเล็กตรอนกระจายตัวอยู่ทั่วไอออน

กลไกสำคัญ

ลำดับพันธะเฉลี่ย N—O ใน NO₃⁻ ตามแบบจำลองอย่างง่ายมีค่าประมาณ 4/3 ไม่ได้หมายความว่าพันธะคู่จริงกระโดดจากออกซิเจนตัวหนึ่งไปอีกตัวหนึ่งตามเวลา

ตัวอย่างที่ตรวจสอบได้

เมื่อเขียนโครงสร้างเรโซแนนซ์ ตำแหน่งและการเชื่อมต่อของนิวเคลียสต้องคงเดิม ย้ายได้เฉพาะอิเล็กตรอน π และคู่โดดเดี่ยว โดยประจุรวมและจำนวนอิเล็กตรอนทั้งหมดต้องเท่าเดิม

การตีความผล

โครงสร้างมีน้ำหนักการมีส่วนร่วมต่างกัน ควรพิจารณากฎออกเตต การแยกประจุที่ไม่จำเป็น และการวางประจุลบบนอะตอมที่มีอิเล็กโตรเนกาติวิตีสูงกว่า

ข้อจำกัดของแบบจำลอง

เบนซีนมีพันธะ C—C ทั้งหกที่มีความยาวเกือบเท่ากัน ไม่ใช่พันธะเดี่ยวสามพันธะและคู่สามพันธะที่แยกขาดจากกัน แบบจำลองออร์บิทัลโมเลกุลอธิบายการกระจายอิเล็กตรอนได้ลึกขึ้น

ความสัมพันธ์b̄(N—O, NO₃⁻) ≈ 4/3
ตัวอย่าง
กรณีค่าหรือสมการความหมาย
NO₃⁻3 × N—O≈ 4/3
O₃2 × O—O≈ 3/2
C₆H₆6 × C—C≈ 3/2

ตัวอย่างเชิงลึก

ไอออนคาร์บอเนต CO₃²⁻ มีโครงสร้างเรโซแนนซ์หลักสามแบบ โดยตำแหน่งพันธะคู่ C=O ในภาพย้ายไปยังออกซิเจนต่างตัว แต่พันธะ C—O จริงทั้งสามมีลักษณะเกือบเท่ากัน ประจุลบจึงไม่ได้ติดอยู่กับออกซิเจนเพียงตัวเดียวอย่างถาวร

เมื่อตรวจโครงสร้างเรโซแนนซ์ให้นับอิเล็กตรอนเวเลนซ์ทั้งหมดและตรวจว่าอะตอมไม่ได้ย้ายตำแหน่ง ลูกศร ↔ เชื่อมภาพที่มีส่วนร่วม ไม่ใช่สมดุลปฏิกิริยาระหว่างสารสองชนิด ไอออนจริงมีสถานะอิเล็กตรอนที่กระจายตัวหนึ่งสถานะ

แบบฝึกหัด

O₃ เปลี่ยนสลับระหว่างภาพลิวอิสสองภาพอย่างรวดเร็วจริงหรือไม่?

เฉลยพร้อมเหตุผล: ไม่ ภาพทั้งสองเป็นส่วนประกอบในการอธิบายสถานะอิเล็กตรอนเดียว พันธะ O—O ทั้งสองมีลักษณะสมมูลจากการกระจายตัวของอิเล็กตรอน

ประเด็นที่ต้องจำ: เรโซแนนซ์เป็นวิธีวาดอิเล็กตรอนที่กระจายตัว ไม่ใช่การสลับโมเลกุลจริง