Kimyasal element · referans sayfası

55Cs

Sezyum

Sezyum, atom numarası 55 ve sembolü Cs olan kimyasal elementtir. Periyot 6, grup 1, s bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Elektron dizilimi [Xe] 6s1 biçimindedir.

Atom numarası55

Standart atom ağırlığı132.90545196(6)

Grup1

Periyot6

Bloks

Elektron dizilimi[Xe] 6s1

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Sezyum atomunun bir değerlik elektronu vardır. Bu elektronun görece kolay uzaklaştırılması çoğunlukla +1 iyonuna ve alkali metallerin yüksek tepkime eğilimine yol açar.

[Xe] 6s1 elektron dizilimi konum ile kimya arasındaki bağı gösterir. Grupta aşağı indikçe dış elektron genel olarak çekirdekten uzaklaşır ve koparılması kolaylaşır.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Sezyum için en karakteristik yükseltgenme basamağı +1’dir. Halojenürler, oksitler, hidroksitler ve oksijen içeren tuzlar yaygındır; yüksek tepkime eğilimi nedeniyle serbest metal doğada nadirdir.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Verilen yoğunluk 1.93 g/cm³. Erime noktası 301.7 K (28.5 °C). Kaynama noktası 944 K (670.9 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Sezyum nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Sezyum özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Atom saatleri, Sondaj sıvıları ve Bilimsel araştırma. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Atom saatleri

Sezyum atomundaki belirli geçişler, hassas zaman ölçümü için son derece kararlı bir frekans referansı sağlayabilir.

Sondaj sıvıları

Sondaj sıvıları alanında Sezyum veya bileşiklerinin belirli kimyasal, fiziksel ya da izotop özelliklerinden yararlanılır; gerçek rol kullanılan bileşiğe ve tasarıma bağlıdır.

Bilimsel araştırma

Sezyum, büyük ölçekli ticari kullanım için değil; atomik, nükleer ve periyodik eğilimleri sınamak için üretilir, ayrılır veya ölçülür.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Sezyum, periyot 6 ve grup 1 içinde, s bloğunda yer alır ve alkali metal olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmaalkali metal

Oda sıcaklığındaki hâlikatı

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 18 · 8 · 1

Yoğunluk1.93 g/cm³

Erime noktası301.7 K (28.5 °C)

Kaynama noktası944 K (670.9 °C)

Pauling elektronegatifliği0.79

Birinci iyonlaşma enerjisi375.7 kJ/mol

Elektron ilgisi45.51 kJ/mol

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Sezyum elementinin keşfi Robert Bunsen ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı 132.90545196(6) değeridir. Bu sayı tek bir atomun kütlesini değil, doğal karasal maddede görülen tipik izotop bileşiminin ağırlıklı ortalamasını temsil eder.

Sezyum en az bir kararlı izotopa sahiptir. İzotopların proton sayısı ve dolayısıyla element kimliği aynıdır; nötron sayıları ve atom kütleleri farklıdır.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Sezyum ile ilgili tehlikeler kimyasal biçime, doza ve maruziyet yoluna bağlıdır. Saf element, iyonlar ve bileşikler biyolojik ve çevresel olarak çok farklı davranabilir; bu nedenle somut maddenin güvenlik verileri esas alınmalıdır.