Frumefni · yfirlitssíða

20Ca

Kalsín

Kalsín er frumefni með sætistölu 20 og táknið Ca. Það er í lotu 4, flokki 2 og s-blokk. Við stofuhita er viðmiðunarástandið fast efni. Rafeindaskipanin er [Ar] 4s2.

Sætistala20

Staðlaður atómmassi40.078(4)

Flokkur2

Lota4

Blokks

Rafeindaskipan[Ar] 4s2

Rafeindabygging

Hvað stýrir efnafræðilegri hegðun

Ysta rafeindaskipan frumefna í flokki 2 endar á s². Þegar tvær gildisrafeindir tapast myndast oft +2 jónir.

Rafeindaskipan þessa atóms er [Ar] 4s2. Fjöldi og orka gildisrafeinda hafa áhrif á hvernig atómið tengist og hvaða jóna- eða samgildu byggingar það getur myndað.

Efnaform

Efnasambönd, jónir og efni

Oxunartalan +2 er ráðandi hjá kalsín. Oxíð, hýdroxíð, halíð, karbónöt og súlföt eru algengir flokkar efnasambanda.

Eðlishegðun

Ástand og fasabreytingar

Við stofuhita er viðmiðunarástandið fast efni. Skráður eðlismassi er 1.55 g/cm³. Bræðslumarkið er 1 115 K (841.9 °C). Suðumarkið er 1 757 K (1 484 °C). Þrýstingur, hreinleiki og kristalgerð geta haft áhrif á mælda eðliseiginleika.

Tilvist og notkun

Hvar frumefnið finnst og hvernig það er notað

Í reynd tengist kalsín sérstaklega eftirfarandi sviðum: bein og tennur, sement, kalk og líffræði.

Í reynd

Áþreifanleg notkun

Bein og tennur

Eitt hagnýtt samhengi er bein og tennur. Nákvæmt hlutverk kalsín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Sement

Eitt hagnýtt samhengi er sement. Nákvæmt hlutverk kalsín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Kalk

Eitt hagnýtt samhengi er kalk. Nákvæmt hlutverk kalsín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Líffræði

Hlutverk kalsín í þessu samhengi fer eftir efnaformi eða samsætu. Líffræðileg áhrif og tæknileg notkun þarf að meta sérstaklega.

Staða í lotukerfinu

Hvað nágrannarnir segja okkur

Kalsín er í lotu 4 og flokki 2. Raunverulegir nágrannar hjálpa til við að bera saman atómstærð, jónunarorku, rafeindaskipan og tengimynstur innan lotukerfisins. Í þessu nágrenni sjást til dæmis Natrín, Magnesín, Kalín, Skandín.

Viðmiðunargildi

Eðlis- og atómeiginleikar

Flokkunjarðalkalímálmur

Ástandsform við stofuhitafast efni

Rafeindahvel2 · 8 · 8 · 2

Eðlismassi1.55 g/cm³

Bræðslumark1 115 K (841.9 °C)

Suðumark1 757 K (1 484 °C)

Rafdrægni samkvæmt Pauling1

Fyrsta jónunarorka589.8 kJ/mol

Rafeindasækni2.37 kJ/mol

Gildin lýsa frumefninu eða hlutlausri frumeind þegar það á við. Eðlisgildi geta ráðist af allotrópi, þrýstingi og mæliaðstæðum.

Saga

Uppgötvun og auðkenning

Uppgötvun kalsín er tengd við Humphry Davy. Að greina nýtt frumefni, einangra hreint sýni og síðar staðfesta stöðu þess með sætistölu 20 gerðist ekki alltaf á sama tíma.

Samsætur og atómmassi

Hvernig samsætusamsetning hefur áhrif á tölurnar

Staðlaður atómmassi er 40.078(4). Hann er vegið meðaltal samsætusamsetningar náttúrulegs efnis á jörðinni, ekki massi einnar tiltekinnar frumeindar.

Kalsín hefur að minnsta kosti eina stöðuga samsætu. Samsætur hafa sama fjölda róteinda en mismunandi fjölda nifteinda og eru því sama frumefni með mismunandi atómmassa.

Öryggi

Meðhöndlun og útsetning

Öryggi fer eftir efnaformi, skammti og leið útsetningar. Hreint frumefni, jónir og efnasambönd geta haft mjög ólík áhrif á líkama og umhverfi og því þarf að skoða öryggisupplýsingar þess efnis sem raunverulega er notað.