Frumefni · yfirlitssíða

Kalín

Kalín er frumefni með sætistölu 19 og táknið K. Það er í lotu 4, flokki 1 og s-blokk. Við stofuhita er viðmiðunarástandið fast efni. Rafeindaskipanin er [Ar] 4s1.

Sætistala19

Staðlaður atómmassi39.0983(1)

Flokkur1

Lota4

Blokks

Rafeindaskipan[Ar] 4s1

Rafeindabygging

Hvað stýrir efnafræðilegri hegðun

Atóm í flokki 1 hafa eina rafeind á ysta hveli. Oft er tiltölulega auðvelt að fjarlægja hana og alkalímálmar mynda því gjarnan +1 jónir; vetni er mikilvæg undantekning í sama flokki.

Rafeindaskipan þessa atóms er [Ar] 4s1. Fjöldi og orka gildisrafeinda hafa áhrif á hvernig atómið tengist og hvaða jóna- eða samgildu byggingar það getur myndað.

Efnaform

Efnasambönd, jónir og efni

Algengasta oxunartala kalín er +1. Halíð, hýdroxíð og súrefnissölt eru mikilvæg efnasambönd, en frjáls málmur er sjaldgæfur í náttúrunni vegna mikillar hvarfgirni.

Eðlishegðun

Ástand og fasabreytingar

Við stofuhita er viðmiðunarástandið fast efni. Skráður eðlismassi er 0.890g/cm³. Bræðslumarkið er 336.8 K (63.7 °C). Suðumarkið er 1 032 K (758.9 °C). Þrýstingur, hreinleiki og kristalgerð geta haft áhrif á mælda eðliseiginleika.

Tilvist og notkun

Hvar frumefnið finnst og hvernig það er notað

Í reynd tengist kalín sérstaklega eftirfarandi sviðum: áburðarframleiðsla, líffræði, sápur og basar.

Í reynd

Áþreifanleg notkun

Áburðarframleiðsla

Eitt hagnýtt samhengi er áburðarframleiðsla. Nákvæmt hlutverk kalín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Líffræði

Hlutverk kalín í þessu samhengi fer eftir efnaformi eða samsætu. Líffræðileg áhrif og tæknileg notkun þarf að meta sérstaklega.

Sápur

Eitt hagnýtt samhengi er sápur. Nákvæmt hlutverk kalín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Basar

Eitt hagnýtt samhengi er basar. Nákvæmt hlutverk kalín fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Staða í lotukerfinu

Hvað nágrannarnir segja okkur

Kalín er í lotu 4 og flokki 1. Raunverulegir nágrannar hjálpa til við að bera saman atómstærð, jónunarorku, rafeindaskipan og tengimynstur innan lotukerfisins. Í þessu nágrenni sjást til dæmis Natrín, Magnesín, Kalsín, Rúbidín.

Viðmiðunargildi

Eðlis- og atómeiginleikar

Flokkunalkalímálmur

Ástandsform við stofuhitafast efni

Rafeindahvel2 · 8 · 8 · 1

Eðlismassi0.890g/cm³

Bræðslumark336.8 K (63.7 °C)

Suðumark1 032 K (758.9 °C)

Rafdrægni samkvæmt Pauling0.82

Fyrsta jónunarorka418.8 kJ/mol

Rafeindasækni48.38 kJ/mol

Gildin lýsa frumefninu eða hlutlausri frumeind þegar það á við. Eðlisgildi geta ráðist af allotrópi, þrýstingi og mæliaðstæðum.

Saga

Uppgötvun og auðkenning

Uppgötvun kalín er tengd við Humphry Davy. Að greina nýtt frumefni, einangra hreint sýni og síðar staðfesta stöðu þess með sætistölu 19 gerðist ekki alltaf á sama tíma.

Samsætur og atómmassi

Hvernig samsætusamsetning hefur áhrif á tölurnar

Staðlaður atómmassi er 39.0983(1). Hann er vegið meðaltal samsætusamsetningar náttúrulegs efnis á jörðinni, ekki massi einnar tiltekinnar frumeindar.

Kalín hefur að minnsta kosti eina stöðuga samsætu. Samsætur hafa sama fjölda róteinda en mismunandi fjölda nifteinda og eru því sama frumefni með mismunandi atómmassa.

Öryggi

Meðhöndlun og útsetning

Frjálst kalín hvarfast hratt við raka og getur brugðist mjög kröftuglega við vatni. Málmurinn er því meðhöndlaður við stýrðar aðstæður fjarri vatni og raka.