Elektronesch Ofschiermung
Elektronesch Ofschiermung bedeit, datt déi aner Elektronen déi netto Kärunzéiung op eng bestëmmten Elektron reduzéieren. Et ass keng materiell „Schiermwand“, mee entsteet aus Elektron–Elektron-Ofstoussung zesumme mat der räimlecher Verdeelung an der Penetratioun vun den Orbitaler.
Wéi d’Ofschiermung funktionéiert
Elektron–Elektron-Ofstoussung reduzéiert déi netto Kärunzéiung
An engem Vill-Elektronen-Atom zitt de Kär all Elektron un, wärend d’Elektronen sech géigesäiteg ofstoussen. Fir dëse Vill-Kierper-Problem kompakt ze beschreiwen, gëtt dacks Zeff = Z − S benotzt. S ass eng Schätzung vun der Ofschiermung; et ass keng physesch Schuel an och keng fix Zuel, déi fir all Elektron identesch wier.
Déi räimlech Lag ass entscheedend. Elektronendicht, déi am Duerchschnëtt tëscht Kär an der betrachteter Elektron läit, reduzéiert d’Kärunzéiung méi staark wéi Dicht, déi virun allem an der selwechter Regioun oder méi wäit bausse läit. Dofir droen net all Elektronen gläich vill zu S bäi.
Kärelektronen a selwecht-Schuel-Elektrone schiermen net gläich
Kärelektronen
Hir Dicht läit gréisstendeels méi no um Kär wéi déi vun der Valenzelektron. Si schierme staark of.
Elektronen an der selwechter Schuel
Hir Verdeelunge iwwerlappe staark. D’Ofschiermung ass nëmmen deelweis a kompenséiert en zousätzleche Proton net komplett.
Penetratioun ënnerscheet s, p, d a f
En Orbital huet net eng eenzeg fix Distanz zum Kär. En Deel vun der s-Dicht kann déif an d’Kärregioun penetréieren; p mécht dat manner, an d a f bei vergläichbare Schuelen nach manner. Eng Elektron, déi méi staark penetréiert, ass méi dacks bannent der Dicht vun aneren Elektronen a gëtt dofir manner ofgeschiermt.
Periodesch Konsequenzen
An enger Period annuléiert d’Ofschiermung déi zousätzlech Protonen net
Vu lénks no riets kritt de Kär méi Protonen, an nei Elektrone kommen normalerweis an déi selwecht Haaptschuel. All Elektron an där Schuel schiermt e bëssen of, awer manner wéi eng komplett Eenheet Kärladung. Déi effektiv Unzéiung op d’Valenz klëmmt, an d’Elektronewollek zitt sech am Duerchschnëtt zesummen.
Na a Cl maachen dat konkret. Béid hunn en neonänleche Kär a Valenzelektronen mat n = 3, mee Cl huet sechs Protonen méi. Déi zousätzlech Elektronen an der drëtter Schuel schiermen net sechs voll positiv Ladungseenheeten of; déi baussenzeg Elektrone vum Chlor gi vill méi staark ugezunn.
No ënnen an enger Grupp gëtt eng nei Schuel wichteg
No ënnen an enger Grupp kënnt eng nei besate Haaptschuel dobäi. D’Valenzelektron ass méi wäit vum Kär ewech, an méi bannenzeg Elektronendicht läit tëscht hir an dem Kär. Bei den Alkalimetaller gëtt déi baussenzeg ns¹-Elektron vun engem Edelgaskär ofgeschiermt; dofir fält déi éischt Ioniséierungsenergie an der Grupp no ënnen.
Schwaach d- a f-Ofschiermung hannerléisst chemesch Spueren
d- a f-Elektrone schiermen Elektronen, déi méi wäit bausse leien, manner effektiv of wéi e steift Schuelemodell géif unhuelen. An enger d-Serie gëtt déi klammend Kärladung nëmmen deelweis kompenséiert, an d’Radie kënnen no an no méi kleng ginn. Bei de Lanthaniden féiert déi schwaach 4f-Ofschiermung zur Lanthanidekontraktioun, déi mat erkläert, firwat Zr an Hf bal déiselwecht Gréisst hunn.
Iwwergangsserie
An enger d-Block-Serie schiermen déi dobäikomm d-Elektronen déi wuessend Kärladung nëmmen deelweis of. Atom- an Ioneradien zéien dacks moderat zesummen.
Lanthanidenkontraktioun
4f-Elektrone schierme schlecht of. Déi effektiv nuklear Attraktioun klëmmt duerch d’Lanthaniden a kontraktéiert déi baussenzeg Elektronewollek.
Ofschiermung schätzen ouni se fir eng exakt Moossung ze halen
Slater-Reegele maachen eng praktesch Approximatioun
D’Slater-Reegele ginn empiresch Bäiträg no Schuel an Ënnerschuel. Fir eng ns- oder np-Elektron zielen Elektronen aus derselwechter Grupp manner staark wéi déi aus der n − 1-Schuel; nach méi bannenzeg Elektrone ginn dacks als bal komplett Ofschiermer behandelt. D’Method ass nëtzlech fir Trends a Rechnung mat der Hand, net als Ersatz fir eng modern Quanteberechnung.
Distanz, Ofschiermung an Orbitalenergie si verschidde Konzepter
Eng Elektron ka méi wäit vum Kär ewech sinn, well si eng méi grouss Haaptschuel besetzt; Ofschiermung beschreift dogéint, wéi déi aner Elektronendicht d’Kärunzéiung verännert. Béid änneren dacks zesummen, mee eng Erklärung däerf net am Krees argumentéieren. Kärladung, Elektronenverdeelung, Penetratioun, Ofschiermung an Orbitalgréisst solle getrennt benannt ginn.
Méi Ofschiermung mécht eng Elektron meeschtens méi schwaach gebonnen, mee real Ioniséierungsenergie hänkt och vun Ënnerschuelform, Paarbildung, Korrelatioun an der Relaxatioun vun de verbleiwenden Elektronen of. Ofschiermung ass e wichtege Mechanismus, awer net déi ganz Prognos.
Übungen
Na a Cl
Firwat verhënnert d’Ofschiermung an derselwechter Schuel net, datt déi effektiv Unzéiung vun Na op Cl klëmmt?
Léisung
Well d’Elektronen, déi an n = 3 dobäikommen, déi zousätzlech Protonen nëmmen deelweis ofschiermen. Z klëmmt méi staark wéi S.
s oder d
Wéi en Orbitaltyp penetréiert bei vergläichbare Schuele méi staark Richtung Kär, s oder d, a gëtt dofir manner ofgeschiermt?
Léisung
Den s-Orbital. E méi groussen Deel vu senger Dicht kënnt op kleng Distanzen a läit do bannent méi vun der anerer Elektronendicht.
Zr an Hf
Wéi eng Iddi hëlleft ze erklären, datt Zr an Hf bal déi selwecht Radien hunn, obwuel se a verschiddene Periode leien?
Léisung
D’Lanthanidekontraktioun. Déi 4f-Elektronen tëscht Zr an Hf schiermen déi zousätzlech Kärladung schlecht of, sou datt d’baussenzeg Wollek vum Hf méi staark zesummengezu gëtt wéi eng einfach Periodereegel géif viraussoen.