Kimyasal element · referans sayfası

54Xe

Ksenon

Ksenon, atom numarası 54 ve sembolü Xe olan kimyasal elementtir. Periyot 5, grup 18, p bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli gazdır. Elektron dizilimi [Kr] 4d10 5s2 5p6 biçimindedir.

Atom numarası54

Standart atom ağırlığı131.293(6)

Grup18

Periyot5

Blokp

Elektron dizilimi[Kr] 4d10 5s2 5p6

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Ksenon atomunun dış elektron kabuğu doludur; bu durum elektron alma, verme veya paylaşma eğilimini büyük ölçüde azaltır. Soy gazların düşük tepkime eğiliminin temel nedeni budur.

[Kr] 4d10 5s2 5p6 dizilimi bu davranışı anlamada merkezîdir. Bununla birlikte ağır soy gazlar tamamen tepkimesiz değildir ve uygun koşullarda bileşik oluşturabilir.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Normal koşullarda Ksenon tek atomlu madde olarak bulunur. Değerlik kabuğu dolu olduğu için kararlı bileşik sayısı komşu gruplara göre çok daha azdır.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli gazdır. Verilen yoğunluk 5.894 g/L. Erime noktası 161.4 K (-111.7 °C). Kaynama noktası 165.1 K (-108.1 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Ksenon nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Ksenon özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Aydınlatma, Tıbbi görüntüleme cihazları ve İyon itki sistemleri. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Aydınlatma

Ksenon içeren atomlar, iyonlar veya malzemeler ışığın üretilmesi, soğurulması, iletilmesi ya da belirli dalga boylarında kontrol edilmesi için kullanılabilir.

Tıbbi görüntüleme cihazları

Ksenon veya belirli bileşikleri, uygun kimyasal ya da izotop biçiminde tıp, tanı, implant malzemeleri veya biyolojik süreçlerle ilgili uygulamalarda kullanılır.

İyon itki sistemleri

Ksenon gazı iyonlaştırılıp elektrik alanında hızlandırılarak uzay araçlarında verimli itki üretilebilir.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Ksenon, periyot 5 ve grup 18 içinde, p bloğunda yer alır ve soy gaz olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmasoy gaz

Oda sıcaklığındaki hâligaz

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 18 · 8

Yoğunluk5.894 g/L

Erime noktası161.4 K (-111.7 °C)

Kaynama noktası165.1 K (-108.1 °C)

Pauling elektronegatifliği2.6

Birinci iyonlaşma enerjisi1 170 kJ/mol

Elektron ilgisi—

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Ksenon elementinin keşfi William Ramsay ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı 131.293(6) değeridir. Bu sayı tek bir atomun kütlesini değil, doğal karasal maddede görülen tipik izotop bileşiminin ağırlıklı ortalamasını temsil eder.

Ksenon en az bir kararlı izotopa sahiptir. İzotopların proton sayısı ve dolayısıyla element kimliği aynıdır; nötron sayıları ve atom kütleleri farklıdır.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Ksenon kimyasal olarak güçlü bir zehir olmayabilir; ancak yoğun gaz kapalı bir ortamda oksijenin yerini alabilir. Büyük miktarlarda kullanımda havalandırma ve oksijen düzeyinin izlenmesi önemlidir.