Unsur kimia · halaman rujukan

78Pt

Platinum

Platinum ialah unsur kimia dengan nombor atom 78 dan simbol Pt. Unsur ini terletak pada kala 6, kumpulan 10, blok d. Pada suhu bilik keadaan rujukannya pepejal, dan konfigurasi elektronnya [Xe] 4f14 5d9 6s1.

Nombor atom78

Berat atom piawai195.084(9)

Kumpulan10

Kala6

Blokd

Konfigurasi elektron[Xe] 4f14 5d9 6s1

Struktur elektron

Apa yang mengawal kimianya

Subpetala d memainkan peranan penting dalam kimia Platinum. Bagi logam peralihan, aras tenaga elektron yang berdekatan membolehkan beberapa keadaan pengoksidaan, pembentukan kompleks koordinasi dan aktiviti pemangkin.

Konfigurasi elektron Platinum ialah [Xe] 4f14 5d9 6s1. Apabila elektron dikeluarkan atau disusun semula dalam sebatian, pengisian orbital d boleh berubah lalu mempengaruhi warna, kemagnetan, ikatan dan kereaktifan.

Bentuk kimia

Sebatian, ion dan bahan

Bentuk kimia penting bagi Platinum merangkumi logam dan aloi, oksida, halida serta kompleks koordinasi. Elektron s dan d yang hampir sama aras tenaganya membolehkan beberapa keadaan pengoksidaan; ligan pula boleh mengubah warna, kemagnetan dan kereaktifan dengan ketara.

Sifat fizikal

Keadaan dan perubahan fasa

Keadaan rujukan pada suhu bilik ialah pepejal. Ketumpatan yang disenaraikan ialah 21.45 g/cm³. Takat leburnya 2 042 K (1 769 °C). Takat didihnya 4 098 K (3 825 °C). Tekanan, ketulenan, struktur kristal dan alotrop boleh mengubah nilai fizikal yang diukur, maka keadaan pengukuran sentiasa penting.

Kewujudan dan kegunaan

Di mana Platinum ditemui dan digunakan

Dalam amalan, Platinum ditemui dalam aplikasi yang berkaitan dengan pemangkin, barang kemas dan aplikasi perubatan. Sifat yang digunakan boleh datang daripada unsur tulen, aloi, sebatian atau isotop tertentu; oleh itu bentuk kimia sentiasa penting apabila membincangkan kegunaan sebenar.

Dalam amalan

Contoh kegunaan sebenar

Pemangkin

Platinum digunakan sebagai pemangkin untuk mempercepat tindak balas kimia tanpa habis digunakan dalam tindak balas keseluruhan.

Barang kemas

Platinum digunakan dalam aloi barang kemas kerana warna, rintangan kakisan, kelangkaan, kilauan atau sifat mekanikalnya.

Aplikasi perubatan

Platinum digunakan dalam ubat, implan, diagnostik atau teknologi rawatan tertentu; bentuk kimia atau isotopnya menentukan fungsi dan keselamatan.

Kedudukan berkala

Apa yang ditunjukkan unsur jiran

Platinum terletak pada kala 6, kumpulan 10. Unsur jiran yang dipaparkan ialah Rodium; Paladium; Argentum; Iridium; Aurum; Meitnerium; Darmstadtium; Roentgenium. Kedudukan ini membolehkan perbandingan langsung saiz atom, tenaga pengionan, keadaan pengoksidaan dan kecenderungan ikatan dengan unsur bersebelahan dalam jadual berkala.

Data rujukan

Sifat fizikal dan atom

Pengelasanlogam peralihan

Fasa pada suhu bilikpepejal

Petala elektron2 · 8 · 18 · 32 · 17 · 1

Ketumpatan21.45 g/cm³

Takat lebur2 042 K (1 769 °C)

Takat didih4 098 K (3 825 °C)

Keelektronegatifan Pauling2.28

Tenaga pengionan pertama864kJ/mol

Afiniti elektron205 kJ/mol

Nilai menerangkan unsur atau atom neutral apabila sesuai. Data fizikal boleh bergantung pada alotrop, tekanan, ketulenan dan keadaan pengukuran.

Sejarah

Penemuan dan pengenalpastian

Penemuan Platinum dikaitkan dengan Antonio de Ulloa. Pemerhatian pertama, pengasingan sampel tulen dan penentuan nombor atom moden tidak semestinya berlaku pada masa yang sama, jadi sejarah unsur ini perlu difahami sebagai beberapa peringkat.

Isotop dan berat atom

Bagaimana isotop mempengaruhi nilai

Berat atom piawai yang disenaraikan ialah 195.084(9). Nilai ini mencerminkan komposisi isotop bahan semula jadi di Bumi, bukannya jisim satu atom tunggal.

Platinum mempunyai sekurang-kurangnya satu isotop stabil. Semua isotop mempunyai bilangan proton yang sama tetapi bilangan neutron yang berbeza, lalu jisim atomnya juga berbeza.

Keselamatan

Pengendalian dan pendedahan

Risiko Platinum bergantung pada bentuk kimia, dos dan laluan pendedahan. Unsur bebas, ion dan sebatiannya boleh mempunyai kesan biologi serta alam sekitar yang sangat berbeza, jadi helaian data keselamatan bagi bahan khusus perlu dirujuk.