Pierwiastek chemiczny · karta referencyjna

78Pt

Platyna

Platyna to pierwiastek o liczbie atomowej 78 (Pt), położony w okresie 6, grupie 10 i bloku d. Stan odniesienia w temperaturze pokojowej: ciało stałe. Konfiguracja elektronowa: [Xe] 4f14 5d9 6s1.

Liczba atomowa78

Standardowa masa atomowa195.084(9)

Grupa10

Okres6

Blokd

Konfiguracja elektronowa[Xe] 4f14 5d9 6s1

Budowa elektronowa

Co steruje jego chemią

W metalach przejściowych elektrony podpowłoki d mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań i stabilizować różne stopnie utlenienia. To źródło bogatej chemii kompleksów, barw i właściwości katalitycznych.

Konfiguracja elektronowa atomu to [Xe] 4f14 5d9 6s1. Liczba i energia elektronów walencyjnych wpływają na tworzenie wiązań, typowe stopnie utlenienia oraz podobieństwa z sąsiednimi pierwiastkami.

Formy chemiczne

Związki, jony i materiały

Typowe są tlenki, halogenki i związki koordynacyjne. Częściowo zapełniona podpowłoka d umożliwia występowanie kilku stopni utlenienia, a niektóre związki wykazują intensywne barwy lub aktywność katalityczną.

Zachowanie fizyczne

Stan skupienia i przemiany fazowe

W temperaturze pokojowej stanem odniesienia jest ciało stałe. Podawana gęstość wynosi 21.45 g/cm³. Temperatura topnienia wynosi 2 042 K (1 769 °C). Temperatura wrzenia wynosi 4 098 K (3 825 °C). Ciśnienie, czystość próbki i struktura krystaliczna mogą wpływać na mierzone właściwości fizyczne.

Występowanie i zastosowania

Gdzie występuje i do czego jest używany

W praktyce najważniejsze konteksty występowania i zastosowań to: Katalizatory, Biżuteria oraz Zastosowania medyczne.

W praktyce

Konkretne przykłady zastosowań

Katalizatory

Pierwiastek lub jego związki mogą przyspieszać reakcje albo umożliwiać ich prowadzenie w łagodniejszych warunkach, nie będąc przy tym zużywane w takim samym stopniu jak reagenty.

Biżuteria

Znaczenie mają wygląd, odporność na korozję, podatność na obróbkę i właściwości stopów, dzięki którym materiał nadaje się do trwałych przedmiotów użytkowych.

Zastosowania medyczne

W tym zastosowaniu wykorzystuje się właściwości chemiczne lub fizyczne tego pierwiastka i jego związków, dobrane do konkretnych wymagań materiału lub procesu.

Położenie w układzie okresowym

Co mówią sąsiednie pierwiastki

Pierwiastek znajduje się w okresie 6 i grupie 10. W jego rzeczywistym otoczeniu w układzie okresowym widać między innymi: Rod, Pallad, Srebro, Iryd, Platyna, Złoto. Porównanie tych pozycji pomaga zrozumieć zmiany promienia atomowego, energii jonizacji, elektronów walencyjnych i sposobów tworzenia wiązań.

Dane referencyjne

Właściwości fizyczne i atomowe

Klasyfikacjametal przejściowy

Stan w temperaturze pokojowejciało stałe

Powłoki elektronowe2 · 8 · 18 · 32 · 17 · 1

Gęstość21.45 g/cm³

Temperatura topnienia2 042 K (1 769 °C)

Temperatura wrzenia4 098 K (3 825 °C)

Elektroujemność Paulinga2.28

Pierwsza energia jonizacji864kJ/mol

Powinowactwo elektronowe205 kJ/mol

Wartości opisują pierwiastek lub atom obojętny tam, gdzie ma to zastosowanie. Dane fizyczne mogą zależeć od odmiany alotropowej, ciśnienia i warunków pomiaru.

Historia

Odkrycie i identyfikacja

Odkrycie pierwiastka wiąże się z osobą lub zespołem: Antonio de Ulloa. Rozpoznanie nowego pierwiastka, uzyskanie czystej próbki i późniejsze przypisanie współczesnej liczby atomowej nie zawsze następowały w tym samym czasie.

Izotopy i masa atomowa

Jak skład izotopowy zmienia liczby

Standardowa masa atomowa wynosi 195.084(9). Wartość ta odnosi się do składu izotopowego naturalnego materiału ziemskiego, a nie do masy jednego konkretnego atomu.

Pierwiastek ma co najmniej jeden trwały izotop. Izotopy mają tę samą liczbę protonów, lecz różną liczbę neutronów, dlatego zachowują tożsamość chemiczną pierwiastka, ale różnią się masą atomową.

Bezpieczeństwo

Postępowanie i narażenie

Ryzyko zależy od postaci chemicznej, dawki i drogi narażenia. Czysty pierwiastek, jego jony i związki mogą mieć bardzo różne działanie biologiczne i środowiskowe, dlatego należy korzystać z danych bezpieczeństwa dla konkretnej substancji.