Pierwiastek chemiczny · karta referencyjna

13Al

Glin

Glin to pierwiastek o liczbie atomowej 13 (Al), położony w okresie 3, grupie 13 i bloku p. Stan odniesienia w temperaturze pokojowej: ciało stałe. Konfiguracja elektronowa: [Ne] 3s2 3p1.

Liczba atomowa13

Standardowa masa atomowa26.9815384(3)

Grupa13

Okres3

Blokp

Konfiguracja elektronowa[Ne] 3s2 3p1

Budowa elektronowa

Co steruje jego chemią

W grupie 13 na zewnętrznej powłoce znajdują się trzy elektrony walencyjne. W dół grupy rośnie charakter metaliczny, a znaczenie stopnia utlenienia +1 zwiększa się dla cięższych pierwiastków.

Konfiguracja elektronowa atomu to [Ne] 3s2 3p1. Liczba i energia elektronów walencyjnych wpływają na tworzenie wiązań, typowe stopnie utlenienia oraz podobieństwa z sąsiednimi pierwiastkami.

Formy chemiczne

Związki, jony i materiały

W chemii grupy 13 ważne są tlenki, halogenki oraz związki kowalencyjne i jonowe na dodatnich stopniach utlenienia. W dół grupy rośnie charakter metaliczny.

Zachowanie fizyczne

Stan skupienia i przemiany fazowe

W temperaturze pokojowej stanem odniesienia jest ciało stałe. Podawana gęstość wynosi 2.7 g/cm³. Temperatura topnienia wynosi 933.5 K (660.3 °C). Temperatura wrzenia wynosi 2 743 K (2 470 °C). Ciśnienie, czystość próbki i struktura krystaliczna mogą wpływać na mierzone właściwości fizyczne.

Występowanie i zastosowania

Gdzie występuje i do czego jest używany

W praktyce najważniejsze konteksty występowania i zastosowań to: Opakowania, Lotnictwo i kosmonautyka oraz Linie energetyczne.

W praktyce

Konkretne przykłady zastosowań

Opakowania

W materiałach użytkowych wykorzystuje się trwałość, reaktywność lub właściwości mechaniczne i cieplne związków tego pierwiastka.

Lotnictwo i kosmonautyka

W zastosowaniach lotniczych i kosmicznych liczą się przede wszystkim mała masa, wytrzymałość, odporność cieplna lub stabilność materiału w wymagających warunkach.

Linie energetyczne

Wysokie przewodnictwo elektryczne oraz możliwość formowania przewodów sprawiają, że materiał nadaje się do przesyłania prądu.

Położenie w układzie okresowym

Co mówią sąsiednie pierwiastki

Pierwiastek znajduje się w okresie 3 i grupie 13. W jego rzeczywistym otoczeniu w układzie okresowym widać między innymi: Bor, Węgiel, Glin, Krzem, Cynk, Gal. Porównanie tych pozycji pomaga zrozumieć zmiany promienia atomowego, energii jonizacji, elektronów walencyjnych i sposobów tworzenia wiązań.

Dane referencyjne

Właściwości fizyczne i atomowe

Klasyfikacjametal postprzejściowy

Stan w temperaturze pokojowejciało stałe

Powłoki elektronowe2 · 8 · 3

Gęstość2.7 g/cm³

Temperatura topnienia933.5 K (660.3 °C)

Temperatura wrzenia2 743 K (2 470 °C)

Elektroujemność Paulinga1.61

Pierwsza energia jonizacji577.5 kJ/mol

Powinowactwo elektronowe41.76 kJ/mol

Wartości opisują pierwiastek lub atom obojętny tam, gdzie ma to zastosowanie. Dane fizyczne mogą zależeć od odmiany alotropowej, ciśnienia i warunków pomiaru.

Historia

Odkrycie i identyfikacja

Historia tego pierwiastka obejmuje etap rozpoznania jego odrębności chemicznej, uzyskania próbki oraz późniejszego umieszczenia w układzie okresowym według liczby atomowej.

Izotopy i masa atomowa

Jak skład izotopowy zmienia liczby

Standardowa masa atomowa wynosi 26.9815384(3). Wartość ta odnosi się do składu izotopowego naturalnego materiału ziemskiego, a nie do masy jednego konkretnego atomu.

Pierwiastek ma co najmniej jeden trwały izotop. Izotopy mają tę samą liczbę protonów, lecz różną liczbę neutronów, dlatego zachowują tożsamość chemiczną pierwiastka, ale różnią się masą atomową.

Bezpieczeństwo

Postępowanie i narażenie

Ryzyko zależy od postaci chemicznej, dawki i drogi narażenia. Czysty pierwiastek, jego jony i związki mogą mieć bardzo różne działanie biologiczne i środowiskowe, dlatego należy korzystać z danych bezpieczeństwa dla konkretnej substancji.