Pierwiastek chemiczny · karta referencyjna

Bor

Bor to pierwiastek o liczbie atomowej 5 (B), położony w okresie 2, grupie 13 i bloku p. Stan odniesienia w temperaturze pokojowej: ciało stałe. Konfiguracja elektronowa: [He] 2s2 2p1.

Liczba atomowa5

Standardowa masa atomowa[10.806, 10.821]

Grupa13

Okres2

Blokp

Konfiguracja elektronowa[He] 2s2 2p1

Budowa elektronowa

Co steruje jego chemią

W grupie 13 na zewnętrznej powłoce znajdują się trzy elektrony walencyjne. W dół grupy rośnie charakter metaliczny, a znaczenie stopnia utlenienia +1 zwiększa się dla cięższych pierwiastków.

Konfiguracja elektronowa atomu to [He] 2s2 2p1. Liczba i energia elektronów walencyjnych wpływają na tworzenie wiązań, typowe stopnie utlenienia oraz podobieństwa z sąsiednimi pierwiastkami.

Formy chemiczne

Związki, jony i materiały

W chemii grupy 13 ważne są tlenki, halogenki oraz związki kowalencyjne i jonowe na dodatnich stopniach utlenienia. W dół grupy rośnie charakter metaliczny.

Zachowanie fizyczne

Stan skupienia i przemiany fazowe

W temperaturze pokojowej stanem odniesienia jest ciało stałe. Podawana gęstość wynosi 2.34g/cm³. Temperatura topnienia wynosi 2 365 K (2 092 °C). Temperatura wrzenia wynosi 4 200 K (3 927 °C). Ciśnienie, czystość próbki i struktura krystaliczna mogą wpływać na mierzone właściwości fizyczne.

Występowanie i zastosowania

Gdzie występuje i do czego jest używany

W praktyce najważniejsze konteksty występowania i zastosowań to: Szkło borokrzemowe, Włókno szklane oraz Odżywianie roślin.

W praktyce

Konkretne przykłady zastosowań

Szkło borokrzemowe

Jego związki zmieniają właściwości szkła, ceramiki lub materiałów optycznych — między innymi współczynnik załamania, odporność cieplną, twardość albo zakres przepuszczanych długości fali.

Włókno szklane

Odżywianie roślin

Pierwiastek lub jego związki uczestniczą w procesach biologicznych albo dostarczają składników potrzebnych organizmom i roślinom; znaczenie zależy od dawki i formy chemicznej.

Położenie w układzie okresowym

Co mówią sąsiednie pierwiastki

Pierwiastek znajduje się w okresie 2 i grupie 13. W jego rzeczywistym otoczeniu w układzie okresowym widać między innymi: Bor, Węgiel, Glin, Krzem. Porównanie tych pozycji pomaga zrozumieć zmiany promienia atomowego, energii jonizacji, elektronów walencyjnych i sposobów tworzenia wiązań.

Dane referencyjne

Właściwości fizyczne i atomowe

Klasyfikacjapółmetal

Stan w temperaturze pokojowejciało stałe

Powłoki elektronowe2 · 3

Gęstość2.34g/cm³

Temperatura topnienia2 365 K (2 092 °C)

Temperatura wrzenia4 200 K (3 927 °C)

Elektroujemność Paulinga2.04

Pierwsza energia jonizacji800.6 kJ/mol

Powinowactwo elektronowe26.99 kJ/mol

Wartości opisują pierwiastek lub atom obojętny tam, gdzie ma to zastosowanie. Dane fizyczne mogą zależeć od odmiany alotropowej, ciśnienia i warunków pomiaru.

Historia

Odkrycie i identyfikacja

Odkrycie pierwiastka wiąże się z osobą lub zespołem: Joseph Louis Gay-Lussac. Rozpoznanie nowego pierwiastka, uzyskanie czystej próbki i późniejsze przypisanie współczesnej liczby atomowej nie zawsze następowały w tym samym czasie.

Izotopy i masa atomowa

Jak skład izotopowy zmienia liczby

Standardowa masa atomowa jest podawana jako przedział [10.806, 10.821]. Udziały izotopów w naturalnych próbkach mogą się nieznacznie różnić, dlatego pojedyncza wartość dziesiętna nie oddawałaby rzeczywistej zmienności.

Pierwiastek ma co najmniej jeden trwały izotop. Izotopy mają tę samą liczbę protonów, lecz różną liczbę neutronów, dlatego zachowują tożsamość chemiczną pierwiastka, ale różnią się masą atomową.

Bezpieczeństwo

Postępowanie i narażenie

Ryzyko zależy od postaci chemicznej, dawki i drogi narażenia. Czysty pierwiastek, jego jony i związki mogą mieć bardzo różne działanie biologiczne i środowiskowe, dlatego należy korzystać z danych bezpieczeństwa dla konkretnej substancji.