Zasady dynamiki Newtona
Trzy zasady Newtona tworzą spójny opis ruchu w mechanice klasycznej. Kluczowe jest oddzielenie ruchu od jego zmiany: ciało nie potrzebuje siły, aby poruszać się ze stałą prędkością. Siła wypadkowa jest potrzebna do zmiany wektora prędkości, czyli do przyspieszenia.
Pierwsza zasada definiuje układy inercjalne
Jeżeli wypadkowa siła działająca na ciało jest zerowa, jego prędkość pozostaje stała: może spoczywać albo poruszać się ruchem jednostajnym prostoliniowym. To jest zasada bezwładności.
Pierwsza zasada określa także klasę układów odniesienia, w których proste równanie Newtona ma tę postać. W układzie przyspieszającym trzeba wprowadzić siły bezwładności lub przejść do opisu w układzie inercjalnym.
Druga zasada jest równaniem wektorowym
Dla stałej masy zapisujemy ΣF⃗ = ma⃗. Siła wypadkowa i przyspieszenie mają ten sam kierunek. Każdą oś analizuje się osobno: ΣF_x = ma_x, ΣF_y = ma_y itd.
Nie należy utożsamiać pojedynczej siły z ma. Do przyspieszenia prowadzi suma wszystkich sił zewnętrznych działających na dane ciało. Diagram sił powinien zawierać tylko siły działające na analizowane ciało.
Kalkulator drugiej zasady
Trzecia zasada dotyczy dwóch różnych ciał
Jeżeli A działa na B siłą F⃗_AB, to B działa na A siłą F⃗_BA = −F⃗_AB. Siły te mają tę samą wartość i przeciwne kierunki, ale działają na różne ciała, dlatego nie znoszą się w jednym diagramie sił.
Ciężar książki i siła nacisku stołu na książkę nie tworzą pary trzeciej zasady. Para do ciężaru to siła grawitacyjna książki działająca na Ziemię; para do nacisku stołu to siła książki na stół.
Masa, ciężar i siła normalna
Masa jest miarą bezwładności i w mechanice klasycznej nie zależy od miejsca. Ciężar blisko powierzchni Ziemi ma wartość około mg i jest siłą grawitacji działającą na ciało.
Siła normalna nie musi być równa mg. Na równi pochyłej, w przyspieszającej windzie albo przy dodatkowym nacisku jej wartość wynika z równania ruchu w kierunku prostopadłym do powierzchni.
Tarcie nie zawsze ma wartość μN
Tarcie statyczne dopasowuje się do sytuacji aż do granicy f_s ≤ μ_sN. Jeśli ciało nie ślizga się, nie wolno automatycznie wpisywać f_s = μ_sN. Tarcie kinetyczne podczas poślizgu często modeluje się jako f_k = μ_kN.
Kierunek tarcia przeciwstawia się względnemu poślizgowi lub tendencji do niego na powierzchni styku, a nie zawsze kierunkowi ruchu środka masy.
Metoda rozwiązywania problemów
Najpierw wybierz ciało lub układ, potem narysuj osobny diagram sił, ustal osie i zapisz równania składowych ΣF = ma. Dopiero na końcu podstawiaj liczby.
Dobry test rozwiązania to granice: gdy wypadkowa siła znika, przyspieszenie powinno znikać; gdy ta sama siła działa na dwukrotnie większą masę, przyspieszenie powinno spaść dwukrotnie.
Przykłady rozwiązane
1. Wózek
Rozwiązanie
Wypadkowa 12 N działa na masę 3,0 kg. a = F/m = 4,0 m/s².
2. Równowaga
Rozwiązanie
Jeżeli ΣF⃗ = 0, to a⃗ = 0; ciało może nadal poruszać się ze stałą prędkością.
3. Trzecia zasada
Rozwiązanie
Siła opony na drogę i siła drogi na oponę tworzą parę: są równe co do wartości i przeciwne, ale działają na różne ciała.