Kimyasal element · referans sayfası

30Zn

Çinko

Çinko, atom numarası 30 ve sembolü Zn olan kimyasal elementtir. Periyot 4, grup 12, d bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Elektron dizilimi [Ar] 3d10 4s2 biçimindedir.

Atom numarası30

Standart atom ağırlığı65.38(2)

Grup12

Periyot4

Blokd

Elektron dizilimi[Ar] 3d10 4s2

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Çinko, d-bloku elementleri arasındadır. d ve s elektronlarının yakın enerjileri birden çok yükseltgenme basamağına ve çok çeşitli koordinasyon bileşiklerine olanak verir.

[Ar] 3d10 4s2 dizilimi yükseltgenme basamağıyla birlikte düşünülmelidir; elektron kaybı d orbitallerinin doluluğunu değiştirerek renk, manyetizma, bağlanma ve tepkime özelliklerini etkileyebilir.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Çinko için önemli kimyasal biçimler metal ve alaşımlar, oksitler, halojenürler ve koordinasyon bileşikleridir. Birden fazla yükseltgenme basamağının mümkün olması kısmen s ve d elektronlarının yakın enerjilerinden kaynaklanır.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Verilen yoğunluk 7.14 g/cm³. Erime noktası 692.7 K (419.5 °C). Kaynama noktası 1 180 K (906.9 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Çinko nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Çinko özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Galvanizleme, Pirinç ve Biyoloji. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Galvanizleme

Çinko, metal üretimi ve işlenmesinde alaşımlama, kaplama, birleştirme veya yüzey özelliklerini kontrol etme amacıyla kullanılabilir.

Pirinç

Çinko, alaşımın dayanımını, korozyon direncini, erime davranışını, manyetik özelliğini veya yüksek sıcaklık performansını değiştirmek için kullanılabilir.

Biyoloji

Biyoloji alanında Çinko veya bileşiklerinin belirli kimyasal, fiziksel ya da izotop özelliklerinden yararlanılır; gerçek rol kullanılan bileşiğe ve tasarıma bağlıdır.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Çinko, periyot 4 ve grup 12 içinde, d bloğunda yer alır ve geçiş metali olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmageçiş metali

Oda sıcaklığındaki hâlikatı

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 2

Yoğunluk7.14 g/cm³

Erime noktası692.7 K (419.5 °C)

Kaynama noktası1 180 K (906.9 °C)

Pauling elektronegatifliği1.65

Birinci iyonlaşma enerjisi906.4 kJ/mol

Elektron ilgisi—

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Çinko tarihçesi; kimyasal kimliğinin anlaşılmasını, elementin ayrılması veya üretilmesini ve daha sonra atom numarası 30 ile kesin biçimde tanımlanmasını kapsar.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı 65.38(2) değeridir. Bu sayı tek bir atomun kütlesini değil, doğal karasal maddede görülen tipik izotop bileşiminin ağırlıklı ortalamasını temsil eder.

Çinko en az bir kararlı izotopa sahiptir. İzotopların proton sayısı ve dolayısıyla element kimliği aynıdır; nötron sayıları ve atom kütleleri farklıdır.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Çinko ile ilgili tehlikeler kimyasal biçime, doza ve maruziyet yoluna bağlıdır. Saf element, iyonlar ve bileşikler biyolojik ve çevresel olarak çok farklı davranabilir; bu nedenle somut maddenin güvenlik verileri esas alınmalıdır.