Nguyên tố hóa học · trang tham khảo

81Tl

Tali

Tali là nguyên tố hóa học có số hiệu nguyên tử 81, ký hiệu Tl. Nó nằm ở chu kỳ 6, nhóm 13, khối p. Ở nhiệt độ phòng, trạng thái tham chiếu là rắn; cấu hình electron là [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1.

Số hiệu nguyên tử81

Nguyên tử khối chuẩn[204.382, 204.385]

Nhóm13

Chu kỳ6

Khốip

Cấu hình electron[Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1

Cấu trúc electron

Yếu tố nào chi phối hóa học của nguyên tố

Phân lớp p tham gia trực tiếp vào hóa học của Tali. Ở kim loại chuyển tiếp, các electron có mức năng lượng gần nhau có thể cùng tham gia liên kết, vì vậy thường xuất hiện nhiều trạng thái oxi hóa, phức chất phối trí và hoạt tính xúc tác.

Cấu hình electron [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1 cần được đọc cùng trạng thái oxi hóa của hợp chất. Khi electron bị lấy đi hoặc được sắp xếp lại, mức chiếm chỗ của orbital d có thể thay đổi, kéo theo thay đổi về màu sắc, từ tính, kiểu liên kết và độ phản ứng.

Các dạng hóa học

Hợp chất, ion và vật liệu

Những dạng hóa học quan trọng của Tali gồm kim loại và hợp kim, oxide, halide và phức chất phối trí. Electron s và d có năng lượng gần nhau nên nhiều trạng thái oxi hóa có thể tồn tại; phối tử quanh ion kim loại có thể làm thay đổi mạnh màu sắc, từ tính và độ phản ứng.

Tính chất vật lý

Trạng thái và chuyển pha

Trạng thái tham chiếu ở nhiệt độ phòng là rắn. Mật độ được liệt kê là 11.85 g/cm³. Điểm nóng chảy là 577 K (303.9 °C). Điểm sôi là 1 746 K (1 473 °C). Áp suất, độ tinh khiết, cấu trúc tinh thể hoặc dạng thù hình có thể làm thay đổi các giá trị vật lý đo được.

Sự hiện diện và ứng dụng

Tali được gặp và sử dụng ở đâu

Trong thực tế, Tali thường được gặp trong các ứng dụng liên quan đến điện tử, quang học và nghiên cứu khoa học. Tùy trường hợp, tính chất được khai thác có thể thuộc về nguyên tố tinh khiết, một hợp chất, hợp kim hoặc một đồng vị cụ thể.

Trong thực tế

Ví dụ về các ứng dụng thực tế

Điện tử

Tali được dùng trong linh kiện hoặc vật liệu điện tử khi độ dẫn điện, tính bán dẫn, đáp ứng quang học hay độ bền hóa học là quan trọng.

Quang học

Trong lĩnh vực quang học, Tali hoặc các hợp chất của nó được lựa chọn vì những tính chất hóa học, vật lý hoặc hạt nhân phù hợp với ứng dụng cụ thể.

Nghiên cứu khoa học

Tali chủ yếu được tạo ra, tách hoặc đo trong nghiên cứu nhằm kiểm tra các xu hướng nguyên tử, hạt nhân và tuần hoàn; nó không có ứng dụng thương mại ở quy mô lớn.

Vị trí tuần hoàn

Các nguyên tố lân cận cho biết điều gì

Tali nằm ở chu kỳ 6, nhóm 13. Trong vùng lân cận hiển thị ở đây có Cadmi, Indi, Thiếc, Thủy ngân, Chì, Copernixi, Nihoni và Flerovi. Những vị trí này cho phép so sánh trực tiếp kích thước nguyên tử, năng lượng ion hóa, trạng thái oxi hóa và xu hướng liên kết với các nguyên tố gần nhau trong bảng tuần hoàn.

Dữ liệu tham khảo

Tính chất vật lý và nguyên tử

Phân loạikim loại hậu chuyển tiếp

Trạng thái ở nhiệt độ phòngrắn

Các lớp electron2 · 8 · 18 · 32 · 18 · 3

Mật độ11.85 g/cm³

Điểm nóng chảy577 K (303.9 °C)

Điểm sôi1 746 K (1 473 °C)

Độ âm điện Pauling1.62

Năng lượng ion hóa thứ nhất589.4 kJ/mol

Ái lực electron36.4 kJ/mol

Các giá trị mô tả nguyên tố hoặc nguyên tử trung hòa khi thích hợp. Dữ liệu vật lý có thể phụ thuộc vào dạng thù hình, áp suất và điều kiện đo.

Lịch sử

Phát hiện và nhận diện

Việc phát hiện Tali gắn với William Crookes. Việc nhận ra một nguyên tố mới, tách được mẫu đủ tinh khiết và gán số hiệu nguyên tử hiện đại không nhất thiết diễn ra cùng một thời điểm, nên lịch sử phát hiện cần được đọc theo từng mốc.

Đồng vị và nguyên tử khối

Thành phần đồng vị làm thay đổi các con số như thế nào

Nguyên tử khối chuẩn của Tali được cho dưới dạng khoảng [204.382, 204.385]. Tỉ lệ đồng vị trong mẫu tự nhiên có thể thay đổi đôi chút, nên một giá trị thập phân duy nhất sẽ che mất biến thiên thật giữa các vật liệu.

Tali có ít nhất một đồng vị bền. Các đồng vị có cùng số proton nên vẫn là cùng một nguyên tố, nhưng khác số neutron và vì vậy khác khối lượng nguyên tử.

An toàn

Xử lý và phơi nhiễm

Một số dạng của Tali hoặc hợp chất của nó có độc tính đáng kể. Mức nguy hiểm phụ thuộc vào dạng hóa học, liều và đường phơi nhiễm; cần dùng dữ liệu an toàn của đúng chất đang thao tác.