Kimyasal element · referans sayfası

81Tl

Talyum

Talyum, atom numarası 81 ve sembolü Tl olan kimyasal elementtir. Periyot 6, grup 13, p bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Elektron dizilimi [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1 biçimindedir.

Atom numarası81

Standart atom ağırlığı[204.382, 204.385]

Grup13

Periyot6

Blokp

Elektron dizilimi[Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Talyum, d-bloku elementleri arasındadır. d ve s elektronlarının yakın enerjileri birden çok yükseltgenme basamağına ve çok çeşitli koordinasyon bileşiklerine olanak verir.

[Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1 dizilimi yükseltgenme basamağıyla birlikte düşünülmelidir; elektron kaybı d orbitallerinin doluluğunu değiştirerek renk, manyetizma, bağlanma ve tepkime özelliklerini etkileyebilir.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Talyum için önemli kimyasal biçimler metal ve alaşımlar, oksitler, halojenürler ve koordinasyon bileşikleridir. Birden fazla yükseltgenme basamağının mümkün olması kısmen s ve d elektronlarının yakın enerjilerinden kaynaklanır.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Verilen yoğunluk 11.85 g/cm³. Erime noktası 577 K (303.9 °C). Kaynama noktası 1 746 K (1 473 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Talyum nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Talyum özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Elektronik, Optik ve Bilimsel araştırma. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Elektronik

Talyum veya bileşikleri, elektrik iletimi, yarı iletkenlik, optik tepki ya da kararlı yüzey özelliklerinin gerekli olduğu elektronik malzemelerde kullanılır.

Optik

Talyum içeren atomlar, iyonlar veya malzemeler ışığın üretilmesi, soğurulması, iletilmesi ya da belirli dalga boylarında kontrol edilmesi için kullanılabilir.

Bilimsel araştırma

Talyum, büyük ölçekli ticari kullanım için değil; atomik, nükleer ve periyodik eğilimleri sınamak için üretilir, ayrılır veya ölçülür.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Talyum, periyot 6 ve grup 13 içinde, p bloğunda yer alır ve geçiş sonrası metal olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmageçiş sonrası metal

Oda sıcaklığındaki hâlikatı

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 32 · 18 · 3

Yoğunluk11.85 g/cm³

Erime noktası577 K (303.9 °C)

Kaynama noktası1 746 K (1 473 °C)

Pauling elektronegatifliği1.62

Birinci iyonlaşma enerjisi589.4 kJ/mol

Elektron ilgisi36.4 kJ/mol

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Talyum elementinin keşfi William Crookes ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı [204.382, 204.385] aralığıyla verilir. Doğal örneklerde izotop oranları az da olsa değişebildiği için tek bir ondalık değer gerçek değişkenliği gizleyebilir.

Talyum en az bir kararlı izotopa sahiptir. İzotopların proton sayısı ve dolayısıyla element kimliği aynıdır; nötron sayıları ve atom kütleleri farklıdır.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Talyum ile ilgili tehlikeler kimyasal biçime, doza ve maruziyet yoluna bağlıdır. Saf element, iyonlar ve bileşikler biyolojik ve çevresel olarak çok farklı davranabilir; bu nedenle somut maddenin güvenlik verileri esas alınmalıdır.