Χημικό στοιχείο · σελίδα αναφοράς

15P

Φωσφόρος

Το στοιχείο «Φωσφόρος» έχει ατομικό αριθμό 15 και σύμβολο P. Βρίσκεται στην περίοδο 3, στην ομάδα 15 και στον τομέα p. Σε θερμοκρασία δωματίου η κατάσταση αναφοράς είναι στερεό. Η ηλεκτρονιακή του διαμόρφωση είναι [Ne] 3s2 3p3.

Ατομικός αριθμός15

Σχετική ατομική μάζα30.973761998(5)

Ομάδα15

Περίοδος3

Τομέαςp

Ηλεκτρονιακή διαμόρφωση[Ne] 3s2 3p3

Ηλεκτρονιακή δομή

Τι καθορίζει τη χημεία του

Το στοιχείο «Φωσφόρος» ανήκει στην ομάδα 15 και έχει πέντε ηλεκτρόνια σθένους. Μπορεί να σχηματίζει τρεις ομοιοπολικούς δεσμούς, να συμμετέχει σε πολλαπλούς δεσμούς ή να εμφανίζει διαφορετικές βαθμίδες οξείδωσης ανάλογα με το στοιχείο και τους εταίρους δεσμού.

Η ηλεκτρονιακή διαμόρφωση [Ne] 3s2 3p3 επιτρέπει βαθμίδες από αρνητικές τιμές έως θετικές, με τις +3 και +5 να είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε μεγάλο μέρος της ομάδας. Η σχετική σταθερότητά τους μεταβάλλεται αισθητά προς τα βαρύτερα στοιχεία.

Χημικές μορφές

Ενώσεις, ιόντα και υλικά

Για το στοιχείο «Φωσφόρος» σημαντικές οικογένειες ενώσεων μπορεί να είναι υδρίδια, οξείδια, οξοξέα ή οξοανιόντα, αλογονίδια και ενώσεις με μέταλλα. Η διαθέσιμη περιοχή βαθμίδων οξείδωσης αλλάζει έντονα κατά μήκος της ομάδας 15.

Φυσική συμπεριφορά

Κατάσταση και αλλαγές φάσης

Σε θερμοκρασία δωματίου η κατάσταση αναφοράς είναι στερεό. Η αναφερόμενη πυκνότητα είναι 1.823 g/cm³. Η πίεση, η καθαρότητα και η κρυσταλλική δομή μπορούν να μεταβάλουν τις μετρούμενες φυσικές τιμές.

Παρουσία και εφαρμογές

Παρουσία και χρήσεις: Φωσφόρος

Στη Γη, το στοιχείο «Φωσφόρος» απαντά σε ορυκτά, ενώσεις ή στοιχειακή μορφή ανάλογα με τη χημική του δραστικότητα και το γεωχημικό περιβάλλον. Στην πράξη, σημαντικές εφαρμογές που παρουσιάζονται εδώ είναι Παραγωγή λιπασμάτων, Βιολογία και Σπίρτα.

Στην πράξη

Παραδείγματα πραγματικών χρήσεων

Παραγωγή λιπασμάτων

Το στοιχείο «Φωσφόρος» χρησιμοποιείται σε διεργασίες που συνδέονται με την παραγωγή λιπασμάτων ή των χημικών πρώτων υλών τους.

Βιολογία

Το στοιχείο «Φωσφόρος» χρησιμοποιείται σε εφαρμογές που σχετίζονται με «Βιολογία», όταν οι φυσικές ή χημικές ιδιότητές του προσφέρουν το κατάλληλο πλεονέκτημα.

Σπίρτα

Το στοιχείο «Φωσφόρος» χρησιμοποιείται σε εφαρμογές που σχετίζονται με «Σπίρτα», όταν οι φυσικές ή χημικές ιδιότητές του προσφέρουν το κατάλληλο πλεονέκτημα.

Θέση στον περιοδικό πίνακα

Τι δείχνουν τα γειτονικά στοιχεία

Το στοιχείο «Φωσφόρος» βρίσκεται στην περίοδο 3 και στην ομάδα 15. Η σύγκριση με τα πραγματικά γειτονικά στοιχεία του πίνακα βοηθά να εξεταστούν τάσεις όπως το ατομικό μέγεθος, η ενέργεια ιοντισμού, η ηλεκτραρνητικότητα και ο χαρακτήρας των χημικών δεσμών.

Δεδομένα αναφοράς

Φυσικές και ατομικές ιδιότητες

Κατηγορίαπολυατομικό αμέταλλο

Κατάσταση σε θερμοκρασία δωματίουΣτερεό

Ηλεκτρονιακές στιβάδες2 · 8 · 5

Πυκνότητα1.823 g/cm³

Σημείο τήξης—

Σημείο βρασμού—

Ηλεκτραρνητικότητα Pauling2.19

Πρώτη ενέργεια ιοντισμού1 012 kJ/mol

Ηλεκτρονική συγγένεια72.04 kJ/mol

Οι τιμές αφορούν το στοιχείο ή το ουδέτερο άτομο, όπου αυτό εφαρμόζεται. Τα φυσικά δεδομένα μπορεί να εξαρτώνται από το αλλότροπο, την πίεση και τις συνθήκες μέτρησης.

Ιστορία

Ανακάλυψη και ταυτοποίηση

Η ανακάλυψη του στοιχείου «Φωσφόρος» συνδέεται με Hennig Brand. Η αναγνώριση του στοιχείου, η απομόνωση καθαρού δείγματος και η απόδοση του σύγχρονου ατομικού αριθμού δεν συνέβησαν απαραίτητα την ίδια στιγμή.

Ισότοπα και ατομική μάζα

Πώς η ισοτοπική σύσταση αλλάζει τις τιμές

Η σχετική ατομική μάζα αναφοράς είναι 30.973761998(5). Η τιμή αφορά τη συνήθη ισοτοπική σύσταση φυσικού γήινου υλικού και όχι τη μάζα ενός συγκεκριμένου ατόμου.

Το στοιχείο «Φωσφόρος» έχει τουλάχιστον ένα σταθερό ισότοπο. Τα ισότοπα έχουν τον ίδιο αριθμό πρωτονίων, άρα την ίδια στοιχειακή ταυτότητα, αλλά διαφορετικό αριθμό νετρονίων και διαφορετικές ατομικές μάζες.

Ασφάλεια

Χειρισμός και έκθεση

Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το στοιχείο «Φωσφόρος» εξαρτώνται από τη χημική μορφή, τη δόση και την οδό έκθεσης. Το καθαρό στοιχείο, τα ιόντα και οι ενώσεις του μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικές βιολογικές και περιβαλλοντικές επιδράσεις, γι’ αυτό πρέπει να χρησιμοποιούνται τα δεδομένα ασφαλείας της συγκεκριμένης ουσίας.