Pierwiastek chemiczny · karta referencyjna

15P

Fosfor

Fosfor to pierwiastek o liczbie atomowej 15 (P), położony w okresie 3, grupie 15 i bloku p. Stan odniesienia w temperaturze pokojowej: ciało stałe. Konfiguracja elektronowa: [Ne] 3s2 3p3.

Liczba atomowa15

Standardowa masa atomowa30.973761998(5)

Grupa15

Okres3

Blokp

Konfiguracja elektronowa[Ne] 3s2 3p3

Budowa elektronowa

Co steruje jego chemią

Pięć elektronów walencyjnych daje pierwiastkom grupy 15 szeroki zakres możliwych stopni utlenienia i sposobów wiązania. Chemia zmienia się od silnie kowalencyjnej u azotu do coraz bardziej metalicznej w dół grupy.

Konfiguracja elektronowa atomu to [Ne] 3s2 3p3. Liczba i energia elektronów walencyjnych wpływają na tworzenie wiązań, typowe stopnie utlenienia oraz podobieństwa z sąsiednimi pierwiastkami.

Formy chemiczne

Związki, jony i materiały

Fosfor ma kilka odmian alotropowych, w tym fosfor biały, czerwony i czarny. W związkach szczególnie ważne są fosforany, tlenki i związki fosforoorganiczne.

Zachowanie fizyczne

Stan skupienia i przemiany fazowe

W temperaturze pokojowej stanem odniesienia jest ciało stałe. Podawana gęstość wynosi 1.823 g/cm³. Ciśnienie, czystość próbki i struktura krystaliczna mogą wpływać na mierzone właściwości fizyczne.

Występowanie i zastosowania

Gdzie występuje i do czego jest używany

W praktyce najważniejsze konteksty występowania i zastosowań to: Produkcja nawozów, Biologia oraz Zapałki.

W praktyce

Konkretne przykłady zastosowań

Produkcja nawozów

Pierwiastek lub jego związki uczestniczą w procesach biologicznych albo dostarczają składników potrzebnych organizmom i roślinom; znaczenie zależy od dawki i formy chemicznej.

Biologia

Pierwiastek lub jego związki uczestniczą w procesach biologicznych albo dostarczają składników potrzebnych organizmom i roślinom; znaczenie zależy od dawki i formy chemicznej.

Zapałki

W tym zastosowaniu wykorzystuje się właściwości chemiczne lub fizyczne tego pierwiastka i jego związków, dobrane do konkretnych wymagań materiału lub procesu.

Położenie w układzie okresowym

Co mówią sąsiednie pierwiastki

Pierwiastek znajduje się w okresie 3 i grupie 15. W jego rzeczywistym otoczeniu w układzie okresowym widać między innymi: Węgiel, Azot, Tlen, Krzem, Fosfor, Siarka. Porównanie tych pozycji pomaga zrozumieć zmiany promienia atomowego, energii jonizacji, elektronów walencyjnych i sposobów tworzenia wiązań.

Dane referencyjne

Właściwości fizyczne i atomowe

Klasyfikacjaniemetal wieloatomowy

Stan w temperaturze pokojowejciało stałe

Powłoki elektronowe2 · 8 · 5

Gęstość1.823 g/cm³

Temperatura topnienia—

Temperatura wrzenia—

Elektroujemność Paulinga2.19

Pierwsza energia jonizacji1 012 kJ/mol

Powinowactwo elektronowe72.04 kJ/mol

Wartości opisują pierwiastek lub atom obojętny tam, gdzie ma to zastosowanie. Dane fizyczne mogą zależeć od odmiany alotropowej, ciśnienia i warunków pomiaru.

Historia

Odkrycie i identyfikacja

Odkrycie pierwiastka wiąże się z osobą lub zespołem: Hennig Brand. Rozpoznanie nowego pierwiastka, uzyskanie czystej próbki i późniejsze przypisanie współczesnej liczby atomowej nie zawsze następowały w tym samym czasie.

Izotopy i masa atomowa

Jak skład izotopowy zmienia liczby

Standardowa masa atomowa wynosi 30.973761998(5). Wartość ta odnosi się do składu izotopowego naturalnego materiału ziemskiego, a nie do masy jednego konkretnego atomu.

Pierwiastek ma co najmniej jeden trwały izotop. Izotopy mają tę samą liczbę protonów, lecz różną liczbę neutronów, dlatego zachowują tożsamość chemiczną pierwiastka, ale różnią się masą atomową.

Bezpieczeństwo

Postępowanie i narażenie

Ryzyko zależy od postaci chemicznej, dawki i drogi narażenia. Czysty pierwiastek, jego jony i związki mogą mieć bardzo różne działanie biologiczne i środowiskowe, dlatego należy korzystać z danych bezpieczeństwa dla konkretnej substancji.