Kimyasal element · referans sayfası

Azot

Azot, atom numarası 7 ve sembolü N olan kimyasal elementtir. Periyot 2, grup 15, p bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli gazdır. Elektron dizilimi [He] 2s2 2p3 biçimindedir.

Atom numarası7

Standart atom ağırlığı[14.00643, 14.00728]

Grup15

Periyot2

Blokp

Elektron dizilimi[He] 2s2 2p3

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Azot 15. gruptadır ve beş değerlik elektronuna sahiptir. Bağ ortağına göre üç kovalent bağ, çoklu bağlar ve farklı yükseltgenme basamakları görülebilir.

[He] 2s2 2p3 dizilimi hidrit, oksit, halojenür ve oksiasit kimyasıyla periyodik konum arasındaki ilişkiyi gösterir.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Azot, özellikleri yükseltgenme basamağına ve bağ türüne bağlı çeşitli bileşikler oluşturur. Önemli aileler arasında oksitler, halojenürler, hidritler, tuzlar veya koordinasyon bileşikleri bulunabilir.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli gazdır. Verilen yoğunluk 1.251 g/L. Erime noktası 63.17 K (-210.0 °C). Kaynama noktası 77.36 K (-195.8 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Azot nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Azot özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Atmosfer, Gübre üretimi ve Kriyojeni. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Atmosfer

Atmosfer alanında Azot veya bileşiklerinin belirli kimyasal, fiziksel ya da izotop özelliklerinden yararlanılır; gerçek rol kullanılan bileşiğe ve tasarıma bağlıdır.

Gübre üretimi

Hidrojen, amonyak üretiminin temel hammaddelerinden biridir; amonyaktan çok sayıda azotlu gübre üretilir.

Kriyojeni

Kriyojeni alanında Azot veya bileşiklerinin belirli kimyasal, fiziksel ya da izotop özelliklerinden yararlanılır; gerçek rol kullanılan bileşiğe ve tasarıma bağlıdır.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Azot, periyot 2 ve grup 15 içinde, p bloğunda yer alır ve iki atomlu ametal olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmaiki atomlu ametal

Oda sıcaklığındaki hâligaz

Elektron katmanları2 · 5

Yoğunluk1.251 g/L

Erime noktası63.17 K (-210.0 °C)

Kaynama noktası77.36 K (-195.8 °C)

Pauling elektronegatifliği3.04

Birinci iyonlaşma enerjisi1 402 kJ/mol

Elektron ilgisi—

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Azot elementinin keşfi Daniel Rutherford ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı [14.00643, 14.00728] aralığıyla verilir. Doğal örneklerde izotop oranları az da olsa değişebildiği için tek bir ondalık değer gerçek değişkenliği gizleyebilir.

Azot en az bir kararlı izotopa sahiptir. İzotopların proton sayısı ve dolayısıyla element kimliği aynıdır; nötron sayıları ve atom kütleleri farklıdır.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Azot ile ilgili tehlikeler kimyasal biçime, doza ve maruziyet yoluna bağlıdır. Saf element, iyonlar ve bileşikler biyolojik ve çevresel olarak çok farklı davranabilir; bu nedenle somut maddenin güvenlik verileri esas alınmalıdır.