Frumefni · yfirlitssíða

80Hg

Kvikasilfur

Kvikasilfur er frumefni með sætistölu 80 og táknið Hg. Það er í lotu 6, flokki 12 og d-blokk. Við stofuhita er viðmiðunarástandið vökvi. Rafeindaskipanin er [Xe] 4f14 5d10 6s2.

Sætistala80

Staðlaður atómmassi200.592(3)

Flokkur12

Lota6

Blokkd

Rafeindaskipan[Xe] 4f14 5d10 6s2

Rafeindabygging

Hvað stýrir efnafræðilegri hegðun

Í hliðarmálmum liggja s- og d-rafeindir tiltölulega nærri hvor annarri í orku. Það gerir mörg oxunarástand og fjölbreytt tengi, komplexa og efniseiginleika mögulega.

Rafeindaskipan þessa atóms er [Xe] 4f14 5d10 6s2. Fjöldi og orka gildisrafeinda hafa áhrif á hvernig atómið tengist og hvaða jóna- eða samgildu byggingar það getur myndað.

Efnaform

Efnasambönd, jónir og efni

Kvikasilfur kemur fyrir sem málmur og í oxíðum, halíðum, súlfíðum og lífrænum kvikasilfurssamböndum. Oxunartölurnar +1 og +2 eru mikilvægar.

Eðlishegðun

Ástand og fasabreytingar

Við stofuhita er viðmiðunarástandið vökvi. Skráður eðlismassi er 13.53 g/cm³. Bræðslumarkið er 234.3 K (-38.8 °C). Suðumarkið er 629.9 K (356.7 °C). Þrýstingur, hreinleiki og kristalgerð geta haft áhrif á mælda eðliseiginleika.

Tilvist og notkun

Hvar frumefnið finnst og hvernig það er notað

Í reynd tengist kvikasilfur sérstaklega eftirfarandi sviðum: mælingar, lampar og efnasmíði.

Í reynd

Áþreifanleg notkun

Mælingar

Eitt hagnýtt samhengi er mælingar. Nákvæmt hlutverk kvikasilfur fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Lampar

Eitt hagnýtt samhengi er lampar. Nákvæmt hlutverk kvikasilfur fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Efnasmíði

Eitt hagnýtt samhengi er efnasmíði. Nákvæmt hlutverk kvikasilfur fer eftir því hvort það er notað sem hreint frumefni, efnasamband, málmblanda, efni eða tiltekin samsæta.

Staða í lotukerfinu

Hvað nágrannarnir segja okkur

Kvikasilfur er í lotu 6 og flokki 12. Raunverulegir nágrannar hjálpa til við að bera saman atómstærð, jónunarorku, rafeindaskipan og tengimynstur innan lotukerfisins. Í þessu nágrenni sjást til dæmis Silfur, Kadmín, Indín, Gull.

Viðmiðunargildi

Eðlis- og atómeiginleikar

Flokkunhliðarmálmur

Ástandsform við stofuhitavökvi

Rafeindahvel2 · 8 · 18 · 32 · 18 · 2

Eðlismassi13.53 g/cm³

Bræðslumark234.3 K (-38.8 °C)

Suðumark629.9 K (356.7 °C)

Rafdrægni samkvæmt Pauling2

Fyrsta jónunarorka1 007 kJ/mol

Rafeindasækni—

Gildin lýsa frumefninu eða hlutlausri frumeind þegar það á við. Eðlisgildi geta ráðist af allotrópi, þrýstingi og mæliaðstæðum.

Saga

Uppgötvun og auðkenning

Saga kvikasilfur nær bæði til snemma efnafræðilegra athugana og nútímalegrar skilgreiningar þess með sætistölu 80. Þessi skref geta hafa átt sér stað á mismunandi tímum.

Samsætur og atómmassi

Hvernig samsætusamsetning hefur áhrif á tölurnar

Staðlaður atómmassi er 200.592(3). Hann er vegið meðaltal samsætusamsetningar náttúrulegs efnis á jörðinni, ekki massi einnar tiltekinnar frumeindar.

Kvikasilfur hefur að minnsta kosti eina stöðuga samsætu. Samsætur hafa sama fjölda róteinda en mismunandi fjölda nifteinda og eru því sama frumefni með mismunandi atómmassa.

Öryggi

Meðhöndlun og útsetning

Kvikasilfur og mörg kvikasilfurssambönd eru eitruð. Áhætta ræðst mjög af efnaformi, leið útsetningar og skammti.