Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή
Η ηλεκτρομαγνητική επαγωγή εμφανίζεται όταν μεταβάλλεται η μαγνητική ροή που συνδέεται με ένα κύκλωμα. Το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι απλώς η ένταση του μαγνητικού πεδίου αλλά η ροή Φ_B και ο ρυθμός μεταβολής της. Ο νόμος του Faraday δίνει το μέτρο της επαγόμενης ΗΕΔ, ενώ ο νόμος του Lenz καθορίζει τη φορά ώστε η επαγωγή να αντιτίθεται στη μεταβολή που την προκάλεσε.
Μαγνητική ροή
Για ομογενές πεδίο και επίπεδο βρόχο, Φ_B=BA cosθ, όπου θ είναι η γωνία ανάμεσα στο B και στην κάθετο της επιφάνειας. Η ροή μπορεί να αλλάξει αν αλλάξει το B, το εμβαδό, ο προσανατολισμός ή αν ο βρόχος κινηθεί σε περιοχή διαφορετικού πεδίου.
Ένα ισχυρό αλλά σταθερό πεδίο δεν προκαλεί από μόνο του επαγωγή σε ακίνητο βρόχο, επειδή dΦ_B/dt=0.
Νόμος Faraday
Για πηνίο N σπειρών, ℰ=−N dΦ_B/dt. Το μέτρο αυξάνει με τον αριθμό των σπειρών και με το πόσο γρήγορα μεταβάλλεται η ροή.
Σε πεπερασμένο χρονικό διάστημα χρησιμοποιούμε συχνά |ℰ_avg|=N|ΔΦ_B|/Δt. Η μονάδα της ροής είναι το weber (Wb) και της ΗΕΔ το volt (V).
Αποτέλεσμα
Αποτέλεσμα: V
Νόμος Lenz
Το αρνητικό πρόσημο δεν είναι διακοσμητικό: η επαγόμενη ηλεκτρική τάση οδηγεί σε ρεύμα του οποίου το μαγνητικό αποτέλεσμα αντιστέκεται στη μεταβολή της ροής.
Αν μια ανοδική ροή αυξάνεται, το επαγόμενο πεδίο τείνει προς τα κάτω. Αν η ίδια ροή μειώνεται, το επαγόμενο πεδίο τείνει προς τα πάνω για να αντισταθεί στη μείωση.
Κινητική ΗΕΔ
Ράβδος μήκους L που κινείται κάθετα σε ομογενές B με ταχύτητα v μπορεί ιδανικά να εμφανίσει ℰ=BLv. Τα φορτία στη ράβδο υφίστανται μαγνητική δύναμη και διαχωρίζονται.
Η κινητική ΗΕΔ και ο νόμος Faraday είναι συμβατές όψεις της ίδιας φυσικής: το κύκλωμα συνδέεται με μεταβαλλόμενη μαγνητική ροή.
Ενέργεια και γεννήτριες
Όταν σπρώχνουμε μαγνήτη προς αγώγιμο πηνίο που διαρρέεται από επαγόμενο ρεύμα, απαιτείται μηχανικό έργο. Αν η επαγωγή ενίσχυε τη μεταβολή, θα μπορούσαμε να παράγουμε ενέργεια χωρίς αντίστοιχη εισροή.
Οι γεννήτριες εκμεταλλεύονται ελεγχόμενη μεταβολή ροής, συνήθως μέσω περιστροφής πηνίου ή μαγνητικού πεδίου.
Συστηματική επίλυση
Ορίστε πρώτα τον βρόχο και την κάθετο. Βρείτε τη φορά της εξωτερικής ροής και αν αυξάνεται ή μειώνεται. Έπειτα εφαρμόστε Lenz για τη φορά του επαγόμενου πεδίου και τέλος τον κανόνα του δεξιού χεριού για το ρεύμα.
Συνηθισμένο λάθος είναι να «αντιτίθεται» κανείς στο ίδιο το B αντί στη μεταβολή της ροής ή να ξεχνά τον παράγοντα cosθ.
Λυμένο παράδειγμα
Ροή
B=0,30 T, A=0,020 m², θ=0°
Λύση
Φ=6,0×10⁻³ Wb
ΗΕΔ
N=200, ΔΦ=3,0 mWb, Δt=0,050 s
Λύση
|ℰ|=12 V