Kimyasal element · referans sayfası

52Te

Tellür

Tellür, atom numarası 52 ve sembolü Te olan kimyasal elementtir. Periyot 5, grup 16, p bloğunda yer alır. Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Elektron dizilimi [Kr] 4d10 5s2 5p4 biçimindedir.

Atom numarası52

Standart atom ağırlığı127.60(3)

Grup16

Periyot5

Blokp

Elektron dizilimi[Kr] 4d10 5s2 5p4

Elektronik yapı

Kimyasını ne belirler?

Tellür 16. gruptadır ve atomunun altı değerlik elektronu vardır. Bağ oluşumunda iki elektron alma veya paylaşma sık görülür; ağır üyeler birden fazla pozitif yükseltgenme basamağı da gösterebilir.

[Kr] 4d10 5s2 5p4 dizilimi oksitlerin, oksijenli anyonların ve kovalent bileşiklerin oluşumunu ve grupta yukarıdan aşağı değişen eğilimleri açıklar.

Kimyasal biçimler

Bileşikler, iyonlar ve malzemeler

Tellür, özellikleri yükseltgenme basamağına ve bağ türüne bağlı çeşitli bileşikler oluşturur. Önemli aileler arasında oksitler, halojenürler, hidritler, tuzlar veya koordinasyon bileşikleri bulunabilir.

Fiziksel davranış

Hâl ve faz değişimleri

Oda sıcaklığında referans hâli katıdır. Verilen yoğunluk 6.24 g/cm³. Erime noktası 722.7 K (449.6 °C). Kaynama noktası 1 261 K (987.9 °C). Basınç, saflık ve kristal yapı ölçülen fiziksel değerleri etkileyebilir.

Bulunuş ve kullanım

Tellür nerede bulunur ve nasıl kullanılır?

Pratikte Tellür özellikle şu alanlarla ilişkilidir: Güneş hücreleri, Termoelektrik malzemeler ve Alaşımlar. Kullanımın ayrıntısı elementin kimyasal biçimine, saflığına ve gerekli özelliğe bağlıdır.

Pratikte

Gerçek kullanım örnekleri

Güneş hücreleri

Tellür veya bileşikleri, elektrik iletimi, yarı iletkenlik, optik tepki ya da kararlı yüzey özelliklerinin gerekli olduğu elektronik malzemelerde kullanılır.

Termoelektrik malzemeler

Termoelektrik malzemeler alanında Tellür veya bileşiklerinin belirli kimyasal, fiziksel ya da izotop özelliklerinden yararlanılır; gerçek rol kullanılan bileşiğe ve tasarıma bağlıdır.

Alaşımlar

Tellür, alaşımın dayanımını, korozyon direncini, erime davranışını, manyetik özelliğini veya yüksek sıcaklık performansını değiştirmek için kullanılabilir.

Periyodik konum

Komşu elementler ne anlatır?

Tellür, periyot 5 ve grup 16 içinde, p bloğunda yer alır ve yarı metal olarak sınıflandırılır. Aynı gruptaki komşular değerlik elektron düzeni ve yaygın tepkime türleri açısından karşılaştırma sağlar. Periyotta yatay karşılaştırma ise atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve bağlanmadaki düzenli değişimleri gösterir.

Referans verileri

Fiziksel ve atomik özellikler

Sınıflandırmayarı metal

Oda sıcaklığındaki hâlikatı

Elektron katmanları2 · 8 · 18 · 18 · 6

Yoğunluk6.24 g/cm³

Erime noktası722.7 K (449.6 °C)

Kaynama noktası1 261 K (987.9 °C)

Pauling elektronegatifliği2.1

Birinci iyonlaşma enerjisi869.3 kJ/mol

Elektron ilgisi190.2 kJ/mol

Değerler, uygun olduğu yerde elementi veya nötr atomu tanımlar. Fiziksel veriler allotropa, basınca, saflığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Tarihçe

Keşif ve tanımlama

Tellür elementinin keşfi Franz-Joseph Müller von Reichenstein ile ilişkilendirilir. Elementin fark edilmesi, saf örneğinin ayrılması ve modern atom numarasının belirlenmesi her zaman aynı tarihte gerçekleşmemiştir.

İzotoplar ve atom ağırlığı

İzotop bileşimi sayıları nasıl değiştirir?

Standart atom ağırlığı 127.60(3) değeridir. Bu sayı tek bir atomun kütlesini değil, doğal karasal maddede görülen tipik izotop bileşiminin ağırlıklı ortalamasını temsil eder.

Tellür en az bir kararlı izotopa sahiptir. İzotopların proton sayısı ve dolayısıyla element kimliği aynıdır; nötron sayıları ve atom kütleleri farklıdır.

Güvenlik

Kullanım ve maruziyet

Tellür ile ilgili tehlikeler kimyasal biçime, doza ve maruziyet yoluna bağlıdır. Saf element, iyonlar ve bileşikler biyolojik ve çevresel olarak çok farklı davranabilir; bu nedenle somut maddenin güvenlik verileri esas alınmalıdır.