Chemisch element · referentiefiche

51Sb

Antimoon

Antimoon (Sb) is element 51 van het periodiek systeem, een metalloïde in groep 15, periode 5 en het p-blok. De elektronenconfiguratie [Kr] 4d10 5s2 5p3 helpt verklaren hoe het element bindt en reageert; de referentietoestand bij kamertemperatuur is vast.

Atoomnummer51

Standaard atoomgewicht121.760(1)

Groep15

Periode5

Blokp

Elektronenconfiguratie[Kr] 4d10 5s2 5p3

Elektronenstructuur

Wat bepaalt de chemie?

Elementen van groep 15 hebben vijf valentie-elektronen en kunnen verschillende oxidatietoestanden aannemen. Het karakter verandert van duidelijk niet-metallisch bovenaan naar sterker metallisch onderaan.

Bij antimoon vormt de configuratie [Kr] 4d10 5s2 5p3 het vertrekpunt voor binding en oxidatietoestanden. De stabiliteit van verbindingen verandert merkbaar binnen de groep doordat atoomgrootte en energieniveaus verschuiven.

Chemische vormen

Verbindingen, ionen en materialen

Deze elementen vormen hydriden, oxiden, halogeniden en talrijke covalente verbindingen. Oxidatietoestanden van −3 tot positieve waarden komen voor, waarbij stabiliteit sterk verandert binnen de groep.

Fysisch gedrag

Toestand en faseovergangen

Bij kamertemperatuur is de referentietoestand vast. De vermelde dichtheid is 6.697 g/cm³. Het smeltpunt is 903.8 K (630.6 °C). Het kookpunt is 1 908 K (1 635 °C). Druk, zuiverheid en kristalstructuur kunnen gemeten waarden verschuiven; bij elementen met meerdere allotropen kan ook de structuur zelf een duidelijk verschil maken.

Voorkomen en toepassingen

Waar antimoon voorkomt en wordt gebruikt

In de praktijk komt antimoon vooral naar voren in toepassingen en contexten zoals vlamvertragers, legeringen en halfgeleiders.

In de praktijk

Concrete toepassingen

Vlamvertragers

Antimoon speelt een rol bij vlamvertragers. De relevante eigenschap hangt af van de chemische vorm, samenstelling en het materiaal of proces waarin het element wordt gebruikt.

Legeringen

Antimoon kan aan metalen of legeringen worden toegevoegd om mechanische, thermische of corrosie-eigenschappen te veranderen.

Halfgeleiders

Antimoon speelt een rol bij halfgeleiders. De relevante eigenschap hangt af van de chemische vorm, samenstelling en het materiaal of proces waarin het element wordt gebruikt.

Positie in het periodiek systeem

Wat de naburige elementen laten zien

Antimoon staat in periode 5, groep 15 en het p-blok. De getoonde omgeving bevat onder meer Germanium, Arseen, Seleen, Tin. Vergelijking met deze elementen helpt trends in atoomgrootte, ionisatie-energie, elektronegativiteit en binding langs het periodiek systeem te volgen.

Referentiegegevens

Fysische en atomaire eigenschappen

Classificatiemetalloïde

Toestand bij kamertemperatuurvast

Elektronenschillen2 · 8 · 18 · 18 · 5

Dichtheid6.697 g/cm³

Smeltpunt903.8 K (630.6 °C)

Kookpunt1 908 K (1 635 °C)

Pauling-elektronegativiteit2.05

Eerste ionisatie-energie831kJ/mol

Elektronenaffiniteit101.1 kJ/mol

De waarden beschrijven het element of het neutrale atoom waar van toepassing. Fysische gegevens kunnen afhangen van allotroop, druk, zuiverheid en meetomstandigheden.

Geschiedenis

Ontdekking en identificatie

Antimoon was before 3000 BC al bekend, zonder één aanwijsbare ontdekker in deze registratie. Het vroege gebruik ging vooraf aan de moderne chemie; materiaalgebruik, elementidentificatie en de latere atoomnummerdefinitie zijn dus verschillende stappen.

Isotopen

Hoe isotopensamenstelling de getallen verandert

Het standaard atoomgewicht is 121.760(1). Deze waarde beschrijft de natuurlijke isotopensamenstelling van terrestrisch materiaal en is niet de massa van één specifiek atoom.

Antimoon heeft ten minste één stabiele isotoop. Isotopen hebben hetzelfde aantal protonen en horen dus bij hetzelfde element, maar verschillen in neutronental en atoommassa.

Veiligheid

Omgang en blootstelling

De risico’s van antimoon hangen af van chemische vorm, dosis en blootstellingsroute. Het element, zijn ionen en zijn verbindingen kunnen zeer verschillende biologische en milieueffecten hebben; controleer daarom de veiligheidsgegevens van de werkelijk gebruikte stof.