Radyoaktif bozunma
Radioactive decay, unstable nuclei'nin olasılıksal dönüşümüdür. Her undecayed nucleus'un unit time başına yaklaşık sabit decay probability'si olduğunda büyük population N(t)=N₀e^(−λt) exponential law'ı izler. Activity A(t)=λN(t) ile bağlıdır.
Decay constant
λ birimi inverse time'dır ve probability rate'i temsil eder; belirli bir nucleus'un üzerinde geri sayan saat değildir.
Çok küçük dt için decay probability yaklaşık λdt'dir.
Exponential law
N(t)=N₀e^(−λt). Equal time intervals aynı absolute number değil yaklaşık aynı fraction'ı ortadan kaldırır.
N azaldıkça interval başına expected decays da azalır, çünkü surviving nuclei sayısı küçülür.
Sonuç
Sonuç:
Activity
A=−dN/dt=λN. Isolated single radionuclide için A(t)=A₀e^(−λt). 1 Bq=1 decay s⁻¹ ortalama hızdır.
Detector count rate source activity ile aynı değildir; geometry, efficiency ve shielding ölçümü etkiler.
Half-life
N(T₁/₂)=N₀/2 koyunca T₁/₂=ln2/λ. Large λ short half-life demektir.
n half-lives sonra expected fraction (1/2)^n olur.
Branching ve decay chains
Bir nuclide birden fazla route ile decay edebiliyorsa total λ partial decay constants toplamıdır ve branch fractions relative probabilities'i verir.
Decay chain'de daughter nuclei hem üretilir hem kendi λ değeriyle kaybolur; daughter activity çoğu zaman single exponential değildir.
Counting statistics
Observed counts fluctuate eder. Independent radioactive events için Poisson approximation standard deviation ≈√N verir.
Background ayrı ölçülmeli ve uncertainty'siyle birlikte subtract edilmelidir.
Model limits
Simple exponential tek radionuclide population, constant λ ve sabit measurement conditions varsayar.
Mixtures, daughter buildup veya detector efficiency değişimi observed curve'ü daha karmaşık yapabilir.
Data'dan λ çıkarmak
Single exponential için background-corrected ln A veya ln N grafiğinin slope'u −λ olmalıdır. Fit'in uncertainty'si counting statistics ile birlikte verilmelidir.
λ uncertainty half-life hesabına da taşınır; noisy counts ile gereksiz significant digits kullanmak bilimsel değildir.
Çözümlü örnek
3 half-lives
Remaining fraction?
Çözüm
12,5%.
T₁/₂=10 d
λ?
Çözüm
0,0693 d⁻¹.
N₀=1000, λ=0,20 h⁻¹, t=5 h
N?
Çözüm
≈368.