Kimyasal bileşikler
Elementlerden gerçek maddelere.
Su, tuzlar, şekerler ve gazlar elementlerden oluşur; davranışlarını bağlanma, geometri ve yapı belirler. Tanıdığınız bir ad veya formülle arayın ve 50 bileşiği keşfedin.
Referans koleksiyonu
Farklı kimyasal fikirleri öğretmek için seçilmiş 50 bileşik.
Koleksiyon alfabetik değil, kimyasal kavramlara göre düzenlenmiştir. Ada veya formüle göre arayın.
H₂OSuSu H₂O’dur. Oksijen üzerindeki iki bağ çifti ve iki yalnız elektron çifti moleküle açısal geometri kazandırır; iki O–H bağ dipolü birbirini yok etmez.CO₂KarbondioksitKarbondioksit CO₂’dir. O=C=O molekülü doğrusaldır; iki C=O bağ dipolü eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür.NH₃AmonyakAmonyak NH₃’tür. Azot üzerinde üç N–H bağı ve bir yalnız elektron çifti bulunur; bu düzen moleküle üçgen piramidal geometri verir.CH₄MetanMetan CH₄’tür ve en basit alkandır. Karbon tetrahedronun merkezindedir; dört C–H bağı uzayda eşdeğer biçimde yönlenir.NaClSodyum klorürSodyum klorür NaCl’dir ve Na⁺ ile Cl⁻ iyonlarından oluşan iyonik bir katıdır. Kristalde NaCl bağımsız bir molekül değil, formül birimidir.CaCO₃Kalsiyum karbonatKalsiyum karbonat CaCO₃, Ca²⁺ katyonları ile CO₃²⁻ anyonlarından oluşur. Karbonat iyonu düzlemseldir ve rezonans nedeniyle üç C–O bağı eşdeğerleşir.NaHCO₃Sodyum bikarbonatSodyum bikarbonat NaHCO₃, Na⁺ ve HCO₃⁻ iyonlarından oluşur. Hidrojen karbonat iyonu hem proton alabilir hem verebilir; bu nedenle amfiprotiktir.NaOHSodyum hidroksitSodyum hidroksit NaOH, Na⁺ ve OH⁻ iyonlarından oluşan iyonik bir katıdır. Suda çözündüğünde iyonlar ayrılır ve hidroksit iyonu çözeltinin güçlü bazlığını belirler.HClHidrojen klorürHidrojen klorür HCl polar iki atomlu bir moleküldür. Klor bağ elektronlarını daha güçlü çektiği için H kısmi pozitif, Cl ise kısmi negatif yük taşır.H₂SO₄Sülfürik asitSülfürik asit H₂SO₄ güçlü biçimde polar bir oksoasittir. Kükürt dört oksijene bağlıdır; iki oksijen hidroksil grubu taşır ve bu grupların protonları çözeltide ayrılabilir.H₂O₂Hidrojen peroksitHidrojen peroksit H₂O₂ bir O–O tek bağı içerir. Her oksijen bir O–H bağı ve yalnız elektron çiftleri taşır; molekül tamamen düzlemsel değildir.C₂H₆OEtanolEtanol C₂H₆O’dur ve çoğu zaman CH₃CH₂OH biçiminde yazılır. Molekülde görece apolar etil bölgesi ile polar hidroksil grubu birlikte bulunur.C₂H₄O₂Asetik asitAsetik asit C₂H₄O₂’dir ve çoğu zaman CH₃COOH biçiminde yazılır. Karboksil grubu aynı karbon üzerinde karbonil ve hidroksil işlevlerini birleştirir.C₆H₁₂O₆GlikozGlikoz C₆H₁₂O₆ formüllü bir monosakkarittir. Açık zincir biçiminde aldehit grubu bulunur; suda ise halkalı hemiasetal biçimler baskındır.C₆H₁₂O₆FruktozFruktoz C₆H₁₂O₆ formüllü bir monosakkarit ve ketoheksozdur. Açık zincir biçiminde karbonil grubu ikinci karbon üzerindedir.C₁₂H₂₂O₁₁SakkarozSakkaroz C₁₂H₂₂O₁₁ formüllü, bir glikoz ve bir fruktoz biriminden oluşan disakkarittir. Birimler α(1→2)β glikozidik bağıyla bağlanır.HNO₃Nitrik asitNitrik asit HNO₃ polar bir oksoasittir. Azot üç oksijene bağlıdır ve oksijenlerden biri asidik protonu taşıyan O–H grubudur.H₃PO₄Fosforik asitFosforik asit H₃PO₄ üç O–H grubu içerir ve sulu çözeltide üç protonu basamaklı olarak verebilir.C₆H₈O₇Sitrik asitSitrik asit C₆H₈O₇ üç karboksil grubu ve bir hidroksil grubu içerir. Üç –COOH grubu protonlarını basamaklı olarak verebilir.CH₄N₂OÜreÜre CO(NH₂)₂ bir karbonil grubuna bağlı iki amino grubu içerir. Azotların yalnız elektron çiftleri karbonil sistemiyle rezonansa katılır.C₃H₆OAsetonAseton C₃H₆O, karbonil karbonunun iki metil grubuna bağlı olduğu bir ketondur. Polar C=O bağı bu karbonu elektrofilik, oksijeni ise iyi bir hidrojen bağı alıcısı yapar.C₆H₆BenzenBenzen C₆H₆ düzlemsel altı üyeli bir karbon halkasıdır; altı π elektronu bütün halka boyunca delokalizedir.SiO₂Silisyum dioksitSilisyum dioksit SiO₂ katı hâlde çoğunlukla dev bir kovalent ağdır; ayrı SiO₂ moleküllerinden oluşmaz. Her Si tipik olarak dört O atomuna bağlanır.COKarbon monoksitKarbon monoksit CO, güçlü C–O çoklu bağına sahip iki atomlu bir moleküldür. Dipol momenti küçük fakat sıfır değildir.SO₂Kükürt dioksitKükürt dioksit SO₂ açısal ve polar bir moleküldür. S–O bağları rezonansla açıklanır ve molekülün kalıcı dipol momenti vardır.NO₂Azot dioksitAzot dioksit NO₂ açısal, tek sayıda elektrona sahip bir moleküldür. Eşleşmemiş elektron onu radikal ve paramanyetik yapar.CH₄OMetanolMetanol CH₃OH en basit alkoldür. Polar O–H grubu suyla güçlü hidrojen bağları kurmasını sağlar.CH₂OFormaldehitFormaldehit CH₂O en basit aldehittir. Kuvvetle polarize C=O bağı karbonil karbonunu belirgin biçimde elektrofilik yapar.C₃H₈O₃GliserolGliserol C₃H₈O₃ üç hidroksil gruplu bir alkoldür. Üç –OH grubu molekülü çok polar ve güçlü hidrojen bağı kurabilir hâle getirir.C₂H₆O₂Etilen glikolEtilen glikol C₂H₆O₂, HO–CH₂–CH₂–OH yapılı bir dioldür. İki –OH grubu yüksek polarite ve hidrojen bağı kapasitesi sağlar.C₃H₆O₃Laktik asitLaktik asit C₃H₆O₃ aynı molekülde bir karboksil –COOH ve bir hidroksil –OH grubu içerir. Orta karbon dört farklı gruba bağlı olduğundan iki enantiyomer bulunur.C₂H₂O₄Oksalik asitOksalik asit C₂H₂O₄ en basit dikarboksilik asittir; iki –COOH grubu doğrudan birbirine bağlı karbonlarda bulunur. İki proton basamaklı olarak ayrılabilir.C₄H₈O₂Etil asetatEtil asetat C₄H₈O₂ bir esterdir. Yapıda asetil kısmı bir etoksi grubuna bağlıdır; karbonil C=O bağı belirgin biçimde polardır.C₆H₆OFenolFenol C₆H₆O, benzen halkasına bağlı bir –OH grubu içerir. Oksijenin yalnız elektron çiftleri aromatik π sistemiyle rezonansa katılabilir.C₇H₈ToluenToluen C₇H₈, metil grubu –CH₃ taşıyan bir benzen halkasıdır. Aromatik π sistemi benzen gibi halka boyunca delokalizedir.C₃H₈PropanPropan C₃H₈ üç sp³ karbonlu doymuş bir hidrokarbondur. Tüm C–C ve C–H bağları σ bağıdır; π bağı bulunmaz.C₂H₄Eten (etilen)Eten C₂H₄ bir C=C çift bağı içerir. İki karbon sp² hibritleşmiştir ve çevreleri yaklaşık üçgen düzlemseldir.C₂H₂Etin (asetilen)Etin C₂H₂ bir C≡C üçlü bağı içerir. İki karbon sp hibritleşmiştir ve H–C≡C–H molekülü doğrusaldır.Na₂CO₃Sodyum karbonatSodyum karbonat Na₂CO₃, Na⁺ katyonları ile düzlemsel CO₃²⁻ anyonlarından oluşur. Katı hâlde bu iyonlar kristal örgü oluşturur.Ca(OH)₂Kalsiyum hidroksitKalsiyum hidroksit Ca(OH)₂, Ca²⁺ ve OH⁻ iyonlarından oluşan iyonik bir katıdır. Suda çözünürlüğü sınırlıdır, ancak çözünen kısmı güçlü biçimde ayrışır.Fe₂O₃Demir(III) oksitDemir(III) oksit Fe₂O₃, geniş bir kristal örgüde Fe³⁺ ve O²⁻ türlerinin oluşturduğu katıdır. Doğada başlıca hematit mineralinde bulunur ve önemli bir demir cevheridir.Al₂O₃Alüminyum oksitAlüminyum oksit Al₂O₃ son derece kararlı bir katıdır. Korundum yapısında Al³⁺ ve O²⁻ türleri sıkı bir kristal örgü oluşturur; bağlanma önemli ölçüde iyonik fakat kısmen kovalent karakter…MgOMagnezyum oksitMagnezyum oksit MgO, Mg²⁺ ve O²⁻ iyonlarından oluşan kristal bir katıdır. Tipik yapısı kaya tuzu örgüsüne benzer ve her iyon zıt yüklü komşularla çevrilidir.KNO₃Potasyum nitratPotasyum nitrat KNO₃, K⁺ katyonları ile NO₃⁻ anyonlarından oluşur. Nitrat iyonu düzlemseldir ve üç N–O bağı rezonans nedeniyle eşdeğerdir.NH₄NO₃Amonyum nitratAmonyum nitrat NH₄NO₃, NH₄⁺ ve NO₃⁻ iyonlarından oluşur. Aynı kristalde azot iki çok farklı yükseltgenme basamağında bulunur ve bu durum dikkat çekici redoks kimyasına yol açar.NH₄ClAmonyum klorürAmonyum klorür NH₄Cl, tetrahedral NH₄⁺ iyonları ile Cl⁻ iyonlarından oluşur. Katı hâlde düzenli bir iyonik kristal yapı meydana getirir.NaOClSodyum hipokloritSodyum hipoklorit NaOCl, Na⁺ ve OCl⁻ iyonlarından oluşur. Hipokloritte klor +1 yükseltgenme basamağındadır ve anyon hem asit-baz hem redoks kimyasına katılır.KMnO₄Potasyum permanganatPotasyum permanganat KMnO₄, K⁺ ve yoğun renkli MnO₄⁻ iyonlarından oluşur. Permanganat iyonu yaklaşık tetrahedraldir ve Mn +7 yükseltgenme basamağındadır.CuSO₄Bakır(II) sülfatBakır(II) sülfat CuSO₄, Cu²⁺ ve SO₄²⁻ iyonlarından oluşur. Suda Cu²⁺ hidratlanmış kompleksler oluşturur ve çözeltilere karakteristik mavi renk kazandırır.CaSO₄Kalsiyum sülfatKalsiyum sülfat CaSO₄, Ca²⁺ ve SO₄²⁻ iyonlarından oluşur. Doğada susuz anhidrit ve özellikle alçıtaşı CaSO₄·2H₂O gibi hidratlar hâlinde bulunur.
—