Pierwiastek chemiczny · karta referencyjna

53I

Jod

Jod to pierwiastek o liczbie atomowej 53 (I), położony w okresie 5, grupie 17 i bloku p. Stan odniesienia w temperaturze pokojowej: ciało stałe. Konfiguracja elektronowa: [Kr] 4d10 5s2 5p5.

Liczba atomowa53

Standardowa masa atomowa126.90447(3)

Grupa17

Okres5

Blokp

Konfiguracja elektronowa[Kr] 4d10 5s2 5p5

Budowa elektronowa

Co steruje jego chemią

Halogeny mają siedem elektronów walencyjnych. Przyjęcie jednego elektronu dopełnia powłokę walencyjną, dlatego jony o ładunku −1 są w tej grupie bardzo częste.

Konfiguracja elektronowa atomu to [Kr] 4d10 5s2 5p5. Liczba i energia elektronów walencyjnych wpływają na tworzenie wiązań, typowe stopnie utlenienia oraz podobieństwa z sąsiednimi pierwiastkami.

Formy chemiczne

Związki, jony i materiały

Wolny jod występuje jako I₂. W związkach spotyka się jodki oraz związki tlenowe jodu, a chemia pierwiastka obejmuje kilka dodatnich stopni utlenienia.

Zachowanie fizyczne

Stan skupienia i przemiany fazowe

W temperaturze pokojowej stanem odniesienia jest ciało stałe. Podawana gęstość wynosi 4.933 g/cm³. Temperatura topnienia wynosi 386.8 K (113.7 °C). Temperatura wrzenia wynosi 457.4 K (184.2 °C). Ciśnienie, czystość próbki i struktura krystaliczna mogą wpływać na mierzone właściwości fizyczne.

Występowanie i zastosowania

Gdzie występuje i do czego jest używany

W praktyce najważniejsze konteksty występowania i zastosowań to: Funkcja tarczycy, Żywienie, Środki antyseptyczne oraz Fotografia.

W praktyce

Konkretne przykłady zastosowań

Funkcja tarczycy

Jod jest niezbędnym składnikiem hormonów tarczycy, dlatego jego odpowiednia podaż ma znaczenie dla prawidłowej pracy tego gruczołu.

Żywienie

Pierwiastek lub jego związki uczestniczą w procesach biologicznych albo dostarczają składników potrzebnych organizmom i roślinom; znaczenie zależy od dawki i formy chemicznej.

Środki antyseptyczne

Odpowiednie związki wykorzystuje się do ograniczania wzrostu mikroorganizmów lub niepożądanych reakcji chemicznych; skuteczność i bezpieczeństwo zależą od stężenia i postaci związku.

Fotografia

Właściwości elektronowe lub oddziaływanie z promieniowaniem wykorzystuje się do rejestrowania obrazu albo wytwarzania promieniowania w aparaturze specjalistycznej.

Położenie w układzie okresowym

Co mówią sąsiednie pierwiastki

Pierwiastek znajduje się w okresie 5 i grupie 17. W jego rzeczywistym otoczeniu w układzie okresowym widać między innymi: Selen, Brom, Krypton, Tellur, Jod, Ksenon. Porównanie tych pozycji pomaga zrozumieć zmiany promienia atomowego, energii jonizacji, elektronów walencyjnych i sposobów tworzenia wiązań.

Dane referencyjne

Właściwości fizyczne i atomowe

Klasyfikacjaniemetal dwuatomowy

Stan w temperaturze pokojowejciało stałe

Powłoki elektronowe2 · 8 · 18 · 18 · 7

Gęstość4.933 g/cm³

Temperatura topnienia386.8 K (113.7 °C)

Temperatura wrzenia457.4 K (184.2 °C)

Elektroujemność Paulinga2.66

Pierwsza energia jonizacji1 008 kJ/mol

Powinowactwo elektronowe295.2 kJ/mol

Wartości opisują pierwiastek lub atom obojętny tam, gdzie ma to zastosowanie. Dane fizyczne mogą zależeć od odmiany alotropowej, ciśnienia i warunków pomiaru.

Historia

Odkrycie i identyfikacja

Odkrycie pierwiastka wiąże się z osobą lub zespołem: Bernard Courtois. Rozpoznanie nowego pierwiastka, uzyskanie czystej próbki i późniejsze przypisanie współczesnej liczby atomowej nie zawsze następowały w tym samym czasie.

Izotopy i masa atomowa

Jak skład izotopowy zmienia liczby

Standardowa masa atomowa wynosi 126.90447(3). Wartość ta odnosi się do składu izotopowego naturalnego materiału ziemskiego, a nie do masy jednego konkretnego atomu.

Pierwiastek ma co najmniej jeden trwały izotop. Izotopy mają tę samą liczbę protonów, lecz różną liczbę neutronów, dlatego zachowują tożsamość chemiczną pierwiastka, ale różnią się masą atomową.

Bezpieczeństwo

Postępowanie i narażenie

Wolny pierwiastek lub jego reaktywne związki mogą działać żrąco albo toksycznie. Ryzyko silnie zależy od postaci chemicznej i stężenia.