Kuantum sayıları
Kuantum sayıları atomdaki izinli one-electron states’i etiketleyen indekslerdir. n, ℓ ve mℓ orbital state’i; mₛ ise electron spin projection’ı tanımlar. Bunlar klasik yörünge koordinatları değil, belirli allowed ranges taşıyan quantum labels’tır.
Ana kuantum sayısı n
n=1,2,3,… principal shell’i belirler ve orbital size ile energy scale üzerinde güçlü etkiye sahiptir.
Hydrogen’da basit modelde energy yalnız n’ye bağlıdır; multi-electron atoms’da shielding ve penetration nedeniyle ℓ de önemlidir.
Azimutal ℓ
Her n için ℓ=0,…,n−1. ℓ=0,1,2,3 sırasıyla s,p,d,f subshells’e karşılık gelir.
ℓ orbital angular momentum magnitude ve angular nodes sayısıyla ilişkilidir.
Sonuç
Sonuç:
Manyetik mℓ
mℓ, −ℓ’den +ℓ’ye tam sayı değerler alır; toplam 2ℓ+1 orbital vardır.
p için üç, d için beş, f için yedi mℓ değeri bulunur.
Spin mₛ
Electron için mₛ=+1/2 veya −1/2. Spin, klasik anlamda dönen küçük bir küre değil intrinsic quantum angular momentum’dur.
Bir orbital iki opposite-spin electron barındırabilir.
Allowed combinations
n=2 ise ℓ yalnız 0 veya 1 olabilir; 2d state imkânsızdır. ℓ=1 ise mℓ=+2 de imkânsızdır.
Nested range kontrolü hatalı quantum-number sets’i hızlı bulur.
Capacity ve Pauli
Subshell capacity 2(2ℓ+1): s=2,p=6,d=10,f=14.
Aynı atomdaki iki electron aynı tam n,ℓ,mℓ,mₛ dörtlüsüne sahip olamaz.
Spectra ve Zeeman
Electric-dipole selection rules tipik olarak Δℓ=±1 içerir. Magnetic field mℓ veya mₛ states’i split edebilir.
Quantum numbers böylece spectra, magnetism ve periodic-table blocks ile doğrudan bağlanır.
Nodes
Hydrogenic orbital için total nodes n−1, angular nodes ℓ ve radial nodes n−ℓ−1’dir.
Nodes penetration ve overlap’ı etkileyerek chemical bonding üzerinde sonuç doğurur.
Etiketlerden ölçüme
Quantum numbers yalnız orbital isimlendirmek için değildir; degeneracy, angular momentum, nodes ve selection rules üzerinden measurable spectra ve magnetism’i belirler.
External magnetic field altında farklı m_l ve m_s states farklı energies kazanabilir; Zeeman splitting bu soyut etiketleri doğrudan spectral observation’a bağlar.
Çözümlü örnek
4p
n=4,ℓ=1.
Çözüm
mℓ=−1,0,+1.
Impossible
n=3,ℓ=3.
Çözüm
Hayır; ℓ≤2.
4f
Capacity?
Çözüm
14 electrons.